Svarfdæla saga. Buíð hefir til prentunar Vald. Ásmundarson

This is a reproduction of a library book that was digitized
by Google as part of an ongoing effort to preserve the
information in books and make it universally accessible.

Google books it

https://books.google.com

sl

This is a reproduction of a library book that was digitized
by Google as part of an ongoing effort to preserve the
information in books and make it universally accessible.

Google books it

https://books.google.com

sl

UC-NRLF

PR
„nil A

B 4 b85 000 SS
ið k Sá Á >
að | |
X Í >
4 ÞAR
Þ á pr ER É *- PR
a fi <.3 a

LIBRARY

OF THE

UNIVERSITY OF CALIFORNIA.

Class

lk

Digitized by Google

(ac)

SVARFDÆLA SAGA.

BÚIÐ HEFIR TIL PRENTUNAR
VALD. ÁSMUNDARSON.

REYKJAVÍK.
KOSTNAÐARMAÐUR: SIGURÐUR KRISTJÁNSSON.
1898.

Félagsprentsmiðjan

FORMÁLI.

Svarfdæla saga er hér gefin út eftir útgáfu
Bókmentafélagsins af þessari sögu, sem Finnur Jónsson
hefir búið til prentunar. Áðr er sagan gefin út af Forn-
fræðafélaginu norræna 1830.

Af Svarfdælasögu er ekkert handrit til á skinni,
nema skinnblað eitt, sem þó er ekki gamalt, og er þar í
nokkuð af 23. og 24. kapítula sögunnar.

Pappírshandrit af Svarfdælu eru mörg, enn öll eru
þau mjög aflöguð, og í þeim öllum eru sömu eyðurnar.
Fyrsta eyðan er í 9. kap.; hún er fylt í útgáfunni frá
1830, enn hvaðan sú fylling er tekin, vita menn nú ekki.
Í útgáfu dr. F. J. er uppfylling þessi tekin eftir tveim
handritum; annað þeirra (í Rasks-safni) hefir fyltar allar
eyðurnar, og er skrifað af séra Ólafi Sívertsen í Flatey
1812. Hitt handritið, sem einnig er í Khöfn, er skrifað
skömmu eftir aldamótin 1700. Aðaleyðan er í 10. kap.,
og er hún fylt eftir handritinu í Rasks-safni, og borið
saman Við tvö handrit í safni Bmfél. í Reykjavík, sem
annað er ritað af Einari á Mælifelli, enn hitt af Halldóri
mála-Davíðssyni, er bæði hafa eyðufyllingarnar. Þessar fyll-
ingar eru ekki gamlar; að minsta kosti þykir líklegt, að aðal-
fyllingin í 10. kap. sé ekki rituð fyr enn nálægt síðustu

a

IV

aldamótum. Fyrsta uppfyllingin álítr Dr. F. J. að sé
oflöng, auk þess sem hún sé ósennileg að frásögn og ó-
fornleg að orðalagi. Sama er að segja um aðalfyllinguna,
sem þar að auki á ekki einu sinni við meginmálið; sam-
skeytin eiga ekki saman. Dr. F.J. segir um þessa eyðu:

„Það sem staðið hefir íyeyðunni, að svo miklu leyti
sem séð verðr af sögunni, er þetta:

1. Þorsteinn fer frá jarli og heim til fóður síns í
Naumudali, og dvelr þar líklega nokkuð lengi, þannig,
að börn hans hafa átt að vera fullvaxin; Karl hinn rauði
er nefndr sem aðalmaðrinn, ásamt með föður sínum, sem
heldr er orðinn gamlaðr, rétt á eftir eyðunni. Þar hefir
og staðið um hertöku Þórörnu af Snækolli Ljótssyni; um
keflið, sem nefnt er í 14. kap.; svo og um útför þeirra
feðga til Íslands og orsökina til hennar, sem líklega hefir
verið eins og ella, yfirgangr Haralds hárfagra; um ferðina
sjálfa og landtöku þeirra og landnám; um byggingu hans
á Grund; enn undarlegt er og verðr það (enda mun sú
grein vera síðara innskot og bendir málið til þess), að á
eftir eyðunni er talað um, að Þorsteinn lagði undir sig
allan dalinn öðrum megin o. s. frv.; eftir því lítr svo út,
sem sagan hafi ætlazt til þess, að Ljótólfr hafi verið fyrir
í dalnum, þá er þeir Þorsteinn komu, þótt það í raun-
inni hafi verið alt öðru vísi (sbr. Landn.).

2. hlýtr þar einnig að hafa staðið um Ljótólf goða,
hversu hann bygði dalinn og hefir eignað sér hann allan;
þar hefir og að líkindum eittbvað staðið um ætt og for-
feður hans, hvernig sem hún hefir verið rakin.

8. hefir staðið um upphaf ófriðarins og illdeildanna

V

meðal Ljótólfs og Þorsteins, meðal Hofsverja og Grundar-
manna; og er auðskilið, að það hefir verið af því, að
hver fyrir sig vildi eigna sér allan dalinn og bæla hinn
niðr sem mest.

á. enn fremr hefir þar verið talað um aðra menn sög-
unnar; um Una, uppruna hans og ætterni, og skyldleik
við Ljótólf (frásögnin á eftir eyðunni er öll svo ruglings-
leg og flækt, að þar er ekki hægt að henda reiður á
nokkuru í rauninni); um „þá bræðr“, er vóru jafnskyldir
Þorsteini sem Uni Ljótólfi; enn fremr um Grís, er „fyrr
var getit“ (sbr. 14. kap.) og skyldleik hans við Ljótólf.
Enn fremr eru margir nefndir seinna Í sögunni, sem
koma alveg upp úr þurru, án þess nokkur deili sé á þeim
sögð, og mætti því telja það líklegt, að þeirra hefði verið
getið í eyðunni; svo er t. d. um Þórarin á Hellu; hann
er sagðr skyldr Klaufa (16. kap.), enn hvernig, stendr
hvergi. Geirdís í Holti hinu ytra og Geiri sonr hennar
eru nefnd eins og kunnugar persónur (25. kap.), og þó
er þeirra aldrei getið, hvorki fyrr né siðar; þó þykir mér
ólíklegt, að um þan hafi nokkuð staðið í eyðunni. — Enn
fremr hefir þar eitthvað staðið um ætterni Óláfs úr Óláfs-
firði (13. kap.) og ýmislegt annað“.

„Hvað þá orrustu snertir, sem frásögnin byrjar aftr
- á, þá er eigi gott að segja mikið um hana; því að það
sem á eftir kemr er alt svo ruglingslegt og í molum;
enn eftir því að dæma, hvar hún gerist, þ. e. í Deildar-
dal, eða austanvert við Skagafjörð, þar sem Uni og Kol-
beinn bjuggu, þá sýnist svo, sem hún hafi verið milli
þeirra tveggja, því að snemma hafa hafizt deilur milli

VI

þeirra, og hefir það að líkindum eitthvað snert þá Þor-
stein og Ljótólf. Kolbeinn var systursonr Þorsteins (eftir
Landn.) og Uni var frændi Ljótólfs, sbr. og Vatnsdælu,
þar sem Uni segir við Odd son sinn: „ok hættum vér
oss meir Á unga aldri, þá er ek börðumst við Kolbein“.

Nú er það víst, að sagan hefir verið til heil á 17.
öld, því í handriti af Jónsbók, sem er með innskotagrein-
um, Jónsbók interpolata, er vitnað í Svarfdælu og tilfærð
orð, sem hljóta að vera úr eyðunni mestu: „Þér hafið ó-
kænlega haldit hér at óbygðum, því mitt herað er hér
inn frá; „þat var Svarfaðardalr“.

Síðari eyðurnar eru miklu minni, og er helzt þeirra
eyða í 17. kap. Eyðufyllingin er þar eitthvað röng, svo
að það sem á eftir kemr á ekki við. Það sem í vantar
er um viðreign Klaufa og Atla; Atli virðist hafa flúið,
sbr. orðin: „allvel at hlaupa fyrir Atla nökkura hríð“.

Landnáma getr Svarfdæla sögu, enn það er ekki sú
saga, sem nú er til, enda er frásögn Landn. um þá menn
og viðburði, sem hér um ræðir, öll önnur. Á sama hát
er það víst, að höf. þeirrar Svarfdæla sögu, sem vér
höfum nú, hefir ekki þekt Landnáma. Af þessu er ljóst,
að Svarfdæla saga er með hinum elgtu sögum. Sagan,
eins og hún er nú, er líklega rituð eftir munnmælum,
sem hafa geymzt úr hinni fornu sögu meira og minna
aflöguð.

Dr. Finnr Jónsson ætlar, og færir góð rök fyrir,
að Svarfdæla, eins og hún er nú (að undanteknum eyðu-
fyllingunum), sé rituð á fyrsta fjórðungi 14. aldar. Höf
undrinn hefir stuðzt við munnmæli (leifar hinnar upphaf-

VI

legu rituðu sögn?) og vísur, því sumar vísurnar í Svarf-
dælu eru mjög fornar. Enn þær eru flestar mjög aflag-
aðar eins og sagan er öll.

„ Dað yrði of langt mál hér, að bera saman frásagnir
Landnámu og Svarfdælu; það er auðvitað að Landnáma,
sem er hið áreiðanlegasta fornrit, fer þar með rétt, sem
hana greinir á við Svarfdælu.

Þorsteinn svörfuðr var sonr Rauðs ruggu hersis Í
Naumudal (Svarfd. Þorgnýs í Naumudal) og kvæntr Hildi
Dráins dóttur svarta þurs (í Svarfd. Ingibjörgu dóttur
Herröðs Gauta jarls). Börn hans era Karl hinn rauði (
báðum) og Goðrún (Þórarna í Svarfd.). —Goðrúnar fær
Hafþórr víkingr (í Svarfd. fær Þórörnu Snækollr víkingr).
Þeirra börn eru Klaufi og Gróa (í Svarfd. Klaufi og Sig-
ríðr), Gróa (Sigríðr) verðr kona Griss, og ber sögunum
hér enn saman, nema um nöfnin. Landnáma segir, að
þeir Hafþórr (Snækollr) og Karl hinn rauði hafi verið
góðir vinir, og átt saman orrustu við Atla; hafi Hafþórr
fallið í henni, enn Karl verið handtekinn; þá hafi Klaufi
komið að og borgið Karli. Báðar sögurnar segja Klaufa
kvæntan Yngvildi fögrkinn, báðar geta þær um óvináttn
Klaufa og bræðra hennar, báðar segja þær frá litgrasa-
bagganum o. 8. frv.

Efni sögunnar er þannig með samanburði við Land-
námu og eftir líkindum:

Þorsteinn svörfuðr nemr land í dal þeim sem eftir
honum er kallaðr Svarfaðardalr á síðari hluta landnáma-
tímans. Hann reisir bú á Grund, vestanmegin Í dalnum.
Síðan kemr Ljótólfr Álreksson austan af landi og tekr

VIIl

sér bústað að austanverða í dalnum. Hann reisir bæinn
að Hofi og verðr goði. Það verðr ekki sagt, nær Þor-
steinn muni hafa dáið, enn líklegast, að þegar Ljótólfr
flutti í Svarfaðardal, hafi Karl hinn rauði verið þar höfð-
ingi. Milli þessara höfðingja verða síðan deilur, því að
Karl mun hafa þózt eiga að ráða yfir dalnum og eigi
þolað að aðrir hefði þar völd. Framan af hefir Karli
veitt betr, enda hefir hann haft styrk af Klanfa frænda
sínum, Sem mun vera fæddr í Noregi, enn kemr út til
Íslands með Grísi gleðli og systur sinni, sem Grías átti.
Klaufi hefir verið berserks ígildi, og eigi látið hlut sinn
tyrir neinum. Hann hefir tekið Ingvildi fögrkinn fyrir
konu að óvilja föður hennar, Ásgeirs rauðfeldar, og bræðra
hennar. Ásgeirr hefir þá leitað liðs hjá Ljótólfi, og magn-
ast þar af fullr fjandskapr milli þeirra Karls og Ljótólfs.
Yngvildr fögrkinn hefir ekki verið vinkona Ljótólfs goða,
heldr Hrólfs nefglitu, sbr. vísuna:

Hykk at heiti

Hrólfr nefglita,

sás býðr Klaufa

konu at verja,

0. 8. frv.

Enn Hrólfr nefglita hefir verið vinr Ljótólfs, og leitar
hann styrks til hang til að hefna sín á Karli og Klaufa.
Þá drepa þeir Klaufa, Áageirs synir, bræðr Yngvildar,
Dorleifr jarlsskáld og Óláfr völubrjótr. Þeir verða sekir,
enn geta eigi komizt utan og eru um vetrinn á laun hjá
Grísi og öðrum frændum sínum. Gríss er slægr maðr og
beggja vinr, enn þó fremr Ljótólfs megin. Karl kemst

a Á ð

IX

að undirferli hans og vegr hann. Loks ber Ljótólfr hærra
hlut og drepr Karl, og þaðan af ræðr hann einn að kalla
í dalnum; hefir ef til vill eigi fyrr fengið goðorðið. Karl
hinn rauði hefir átt nokkura sonu, sem hafa verið ungir,
þegar hann fell frá, og hinn yngsti þeirra er Karl ungi.
Hann hefnir föður síns á Skíða og Yngvildi fögrkinn.
Að lokum sættist hann við Ljótólf, og hefir ef til vill
mægzt við hann. Bræðr hans hafa verið hæglátir menn
og friðsamir, og eftir dauða Karls hins uða fær Ljót-
ólfr öll völd í Svarfaðardal. Sonr Ljótólfs er vafa-
laust Valla-Ljótr, sem í Valla-Ljóts sögu er nefndr
Álfsson goða, enn þar vantar að eins fyrri hlut föður-
nafnsins. Hrólfr nefglita er að líkindum sami maðr sem
bjó á Klaufabrekkum og Valla-Ljóts saga getr. Þetta
. kemr alt vel heim við Valla-Ljóts sögu. Þar segir
Hallr, sonar sonr Karls hins rauða (2. kap.): „Dar (í
Svarfaðardal) hafa verið göfgir frændr mínir“, og Valla-
Ljótr segir aftr við Halla (3. kap.): „Lengi hafa várir
frændr við hnipzt“, enda segir sagan (2. kap.), að „Ljótr
var höfðingi yfir þeim frændum (niðjum Karls hins rauða)
ok undu þeir frændr vel við þat“. (Sbr. Aarb. for
nordisk Oldkyndighed 1884, bls. 120—142: Om Svarf-
dæla saga eftir Finn Jónsson).

Af öllu þessu má sjá, að Svarfdæla saga styðst við
sanneöguleg atriði, þótt hún sé nú orðin aflöguð mjög
frá því sem hún hefir verið upphaflega, enda eigi til í
heilu líki framar. Einkum hefir söguritarinn vilzt á
nöfnum, enn alt kemr þó vel heim, þegar borið er saman
við Landnámu og Valla-Ljóts sögu.

X

Það er eigi hægt að ákveða það nákvæmlega, hvé-
nær þeir viðburðir hafi gerzt, sem sagan segir frá, af
því hún er svo ruglingslega og seint rituð, kemr lítt við
aðrar sögur, og þar að auki vantar svo mikið í hana.
Dr. Finnr Jónsson ætlar þó, að aðalviðburðirnir hafi gerzt
á þeim árum, sem hér eru sett á eftir.

Tímatal.

Þorsteinn svörfuðr nemr land í Svarfaðardal.

Karl hinn rauði fæddr . . . 910—-990.
Þorleifr jarlaskáld fæddr . . . . 930—940.
Víg Klaufa . . . . . . . . um 960.
Víg Karls rauða . . . . . . . 960—970.

Dauði Ljótólfs goða . . . . . 980—990.

|!

a
A — AN

Svarfdæla saga.

Upphaf er þat þessarar sögu, at Haraldr kon-
ungr hinn hárfagri réð fyrir Noregi. Í þann
tíma hafði sá maðr forræði fyrir Naumudölum,
er Þorgnýr hét; hann átti tvá sonu; hét Þór-
ólfr hinn ellri, enn Þorsteinn hinn yngri; þeir
óxu upp með föður sínum, þar til er þeir váru
frumvaxta. Váru þeir ólíkir í skaplyndi; Þór-
ólfr var mjök við alþýðuskap, vitr maðr ok for-
sjáll, vinsæll ok gerðist kaupmaðr ok fór landa
í milli, ok þótti hinn bezti drengr; ekki var
hann mikill maðr, enn vænn at áliti ok vel á
sik kominn. Þorsteinn var ekki við alþýðu,
mikill vexti; hann bygði eldahús ok fekk mik-
it ástleysi af föður ok móður, ok öllum frænd-
um sínum, enn Þórólfr fekk því meiri virðing,
sem hann flutti meira heim. Þorsteinn var því
leiðari föður sínum, sem hann hafði þá iðju

lengr, ok eigi vildi Þorgnýr láta hann sinn son
1

9 SVARFDÆLA SAGA.

kalla. Fór nú svá, til þess er þeir váru roskn-
ir menn; þá var Þorsteinn svá mikill, at hann
lá í millum setstokka, sem hann var langr til;
öskuhaugr var á aðra hönd honum, enn eldr á
aðra, ok fellu menn um fætr honum.

2. Þessu næst er þat sagt einn tíma, at
Þórólfr kom heim í land til föður síns með mik-
inn fjárhlut ok margar gersimar, ok gerði faðir
hans veizlu í mót honum með svá marga menn,
sem honum þótti sinn sómi meiri enn áðr. Fór
nú Þórólfr heim með föður sínum; þat var síð
um kveld; gekk hann inn einn saman, því at
honum váru göng kunnig, enn leið hans lá um
eldahúsit, þar sem Þorsteinn bróðir hans lá. Í
þann tíma dags var Þorsteinn vanr at leggjast
til svefns. Þórólfr gengr nú um eldahúsit.
Þorsteinn lá í milli setstokkanna. Þórólfr gekk
at, ok ætlaði trédrumb vera, enn barst svá at,
at hann lá fallinn um Þorstein, ok hraut á ösku-
hauginn öðrum megin, enn Þorsteinn skeldi
upp ok hló; þá mælti Þórólfr: „Til ills höfum
vér þik fram dregit, er þú hlær at óförum vár-
um“. „Djarfr ert þú“, sagði Þorsteinn, „er þú
krytr um, þó at þú hafir fallit um fót mér, þar
sem ek get eigi um, þótt þú farir með eigu
okkra alla, ok hafir sem þú eigir, eða þykkist
einn eiga þat, sem vit eigum báðir, ok kaupir
þér með því orðlof ok vinsæld“. Þórólfr segir:
„Vittu þat fyrir víst, at ek vilda gefa minn

SVARFDÆLA SAGA. ð

eyri þar til, ok risir þú upp ór fletinu ok færir
á brott ór þessu húsi“. Þorsteinn segir: „Seint
ætla ek mik fyrirláta húsit, fyrir því at ekki
fæ ek mér æðri athöfn, enn liggja hér í flet-
inu“. Þórólfr segir: „Þat vilda ek þú gerðir
fyrir mín orð, ok skal ek þér því meiri vera,
sem ek á meira kosti, enn aðrir frændr þínir,
ef þú lætr at orðum mínum“. Þorsteinn segir:
„Engi þökk get ek at föður þínum sé at fleipri
þessu, enn mér lítil; þykki mér meiri ván, at
hann gjaldi þér fjandskap fyrir, því at hann
vill mik sinn frænda eigi kalla láta fyrir. ást-
leysis sakar við mik“. Þórólfr segir: —„Öngu
þykki mér þat varða, hvárt honum þykkir vel
eða illa, fyrir því at mér þykkir ekki undir,
hvárt ek em hér lengr eða skemr; hinu mun
ek heita, sem ek skal efna, at við þik mun ek
aldri skilja, á meðan vit lifum báðir“. Þorsteinn
segir: „Ván þykki mér, bróðir, at þú munir
þat efna, sem þú heitr, fyrir því at þú ert
reyndr at drengskap, enn þó vil ek fyrir skilja
um þat mál, ef vit kaupum saman“. „Hvater
þat“? segir Þórólfr; „ek mun til vinna flest
þat, er þú beiðir, ef þú gerir nú minn vilja“.
Þotsteinn segir: „Kynlegt mun þér þykkja,
hvers ek beiði; vil ek einn ráða jafnan, ef okkr
skilr á“. Þórólfr segir: „Kynlegs hlutar beið-
ist þú, frændi, og þykki mér þat meiri vandi
enn virðing, enn þó vil ek þat gjarna til vinna,

d SVARFDÆLA SAGA.

at þú mættir sæmdarmaðr verða“. „Svá er þó“,

segir Þorsteinn, „at ek hygg mik þat mæla
meir í þína þörf enn mína, og munu vit nú
þessu kaupa, ef þú vill þessu játa, enn grunr
er mér á, at þú munir þetta eigi efna, þá er
mér þykkir mestu máli skifta“. Þórólfr segir:
„Eigi ætla ek svá at vanvirða orð mín, því at
þat hefi ek aldri gert áðr“. „Hversu sem þat
ferr“, segir Þorsteinn, „þá munu vit nú þessu
kaupa“. Hann tekr þá upp bhnakk sinn ok
gengr út með, ok brýtr sundr; segir, at eigi
skal konum gagn at verða. Þórólfr gekk til
móður sinnar, og bað hana kerlaug gera. Hon
spurði, hvat þat skyldi.. Þórólfr segir: „Þor-
steinn son þinn reis nú upp ór fletinu, ok vill
hafa kerlaugina“. „Góðu heilli“, segir hon. Ok
nú færir hon Þorstein af klæðum, vararváðar-
stakki ok hökulbrókum þeim er hann var vanr
at vera í; var honum nú þvegit, ok kembt hár
hans ok skorit; kom Þórólfr þá með klæði ok
bað hann í fara; klæddist Þorsteinn nú skjótt.
Síðan tók Þórólfr af sér sceilamöttul; þar var í
skarlat ok undir gráskinn, ok lagði yfir Þor-
stein, enn er hann stóð upp, tók hann honum
eigi meir enn á bróklinda; tók hann þá af sér
skikkjuna, ok bað hann sjálfan með fara, enn
bað hann fá sér aðra yfirhöfn, þótt hon væri
eigi jafngóð. Þórólfr fekk honum loðkápu, ok
bað hann í fara. Hann steypir yfir sik káp-

æt

SVARFDÆLA SAGA.

unni, ok var hon hvárki síð né of statt. Þá
tók Þórólfr af sér sverð ok gaf honum; þat
var góðr gripr ok vel búit. Þorsteinn tók við
sverðinu, ok brá þegar; tók blóðrefilinn, ok dró
saman milli handa sér, svá at upp lá blóðrefill-
inn við hjöltin; þá lét hann hlaupa aftr, ok var
þá ór allr staðrinn. Seldi hann þá Þórólfi aftr
sverðit, ok bað hann fá sér annat vápn sterk-
ara, — „ok skal mér eigi sneis þessi“. Þór-
ólfr tók við sverðinu, ok þótti spilt, ok bað
hann þá ganga til vápnakistu sinnar um morg-
ininn, ok kjósa þat vápn, er honum þætti væn-
legast. Eftir þat gengu þeir til borðs, ok sat
Þórólfr næst föður sínum, enn Þorsteinn á aðra
hönd honum. Þorgnýr sér þá bræðr, ok lætr
síga brún á nef, ok kvaddi Þorstein öngu. enn
Þórólfr orti orða á hvern mann ok var hinn
kátasti. Enn um morgininn gengu þeir bræðr
til vápnakistu Þórólfs; ok fann Þorsteinn þar
bolöxi, þá er honum þótti við sitt skap vera,
ok færir hana á breiðöxar skaft; ok gekk síð-
an til lækjar ok hvatti hana; þessa öxi bar hann
síðan at vápni. Sátu þeir nú með föður sínum
um vetrinn.

ð. Um várit spurði Þórólfr Þorstein, hvat
hann vildi ráða sinna, enn hann bað Þórólf
ráða, — „þykki mér vel, at þú sjáir fyrir hit
fyrsta sinn, er vit förum báðir saman“. Bjó
Þórólfr þá skip sitt, ok réð til háseta. Heldu

6 SVARFDÆLA SAGA.

þeir síðan skipi sínu til kaupstaða. Er þat eigi
sagt, Í hverja þeir heldu, enn hitt er greint, at
þeir kómu heim at hausti. Tók Þorgnýr við
Þórólfi eftir vana virkta vel, enn lét sem eigi
sæi hann Þorstein; ok ekki höfðu þeir viðmæli
á hinum fyrrum misserum, síðan hann reis ór
fletinu. Þar váru þeir þann vetr, ok var samt
um með þeim feðgum, Þorgný ok Þorsteini,
svá at aldri mæltust þeir við. Nú lagðist engi
mannvirðing á Þorstein, meðan svá búit var.
Þá spurði Þórólfr Þorstein bróður sinn, hvat
hann vildi at hafast um sumarit, — „því at mér
virðist, sem þér þykki lítit gaman at kaupferð-
um“. „Rétt getr þú“, segir Þorsteinn; „þykkir
mér kaupferðir mönnum meir til prýði og ágætis,
enn til hreysti“. Þá sagði Þórólfr: „Hvat
skulu vit þá fyrir okkr leggja?“ Þorsteinn
segir: „Hugsat hefi ek nökkut til þess; ek
vilda, at þú keyptir okkr langskip tvau, ok
heldir þú knerri okkrum í kaupstaði, sem þú
ert vanr“. „Annat ætla ek fyrr“, segir Þór-
ólfr, „því at þat skal ek enda, sem ek hefi
heitit, at vit þik mun ek aldri skilja, meðan
vit lifum báðir“. Þorsteinn segir: „Þetta gerir
þú illa, því at faðir þinn mun svá virða, ef þú
kemr eigi aftr, sem ek hafa setit um líf þitt,
ok er þat mikill skaði, ef þér verðr nökkut,
enn alls engi um mik, enn þetta er mikil háska-
ferð“. Eigi at síðr keypti Þórólfr tvau lang-

SVARFDÆLA SAGA. 7

skip, ok seldi knörrinn. Heldu þeir þeim í
hernað, ok varð þeim gott til fjár um sumarit;
heldu heim at hausti, ok höfðu fim skip. Er
ekki getit, hvar þeir herjuðu. Fór svá fram
þrjú sumur; höfðu þeir þá tólf skip ok auð
fjár. |

4, Svá er sagt, at hit þriðja haust gekk
Þorgnýr á móti Þorsteini ok heilsaði honum
fyrri, hann tók vel föður sínum, ok váru þeir
þar of vetrinn, enn hásetar vistuðust annars-
staðar. Þorgnýr bauð þeim bræðrum, at þeir
tæki við búi ok fjár forráðum, enn þeir sögðu
báðir senn með einum munni, ok kváðust ekki
fylgja vilja nema hans ráðum, meðan hann væri
til, — „enda höfu vit enn ekki reynt okkr“,
segir Þorsteinn, „Í einvígjum ok víkingu, ok
munu vit enn freista lengr, ok vilda ek, faðir,
þú vísaðir okkr til víkings nökkurs, þess er
nökkurr frami væri í at berjast við, ok bíða
ek annathvárt bót eða bana, ok væri mín getit
at nökkuru“. „Þat er líkast ok“, segir Þor-
gnýr, „at þat fáir þú, þegar er þú beiðist, ef
þér þykkir allmikit undir at deyja skjótt. Nú
mun ek vísa þér til þess manns, at uppi mun
vera, meðan heimrinn stendr, ef þú sigrar
hann“. „Lúk heill munni í sundr“, segir Þor-
steinn, „ok vísa mér til hans sem skjótast“.
„Svá skal Vera“, segir Þorgnýr. „Ljótr enn
bleiki heitir maðr; hann er austr í Svíaskerjum

8 SVARFDÆLA SAGA.

———

ok hefir fimtán skip ok dréka þann, er járni er
varðr fyrir ofan sjó; hann siglir í gegnum hvert '
skip; kallar hann drekann Járnbarða. Ljótr er
mikill maðr vexti, vænn at áliti; enn segja
sumir menn, át hann biti ekki vápn“. „Nú
hefir þú vel sagt“, segir Þorsteinn. „ok skal
ek annathvárt bíða hel, eða hafa feldan Ljót
at hausti“. Bjó Þorsteinn nú skip sín ór landi,
enn keypti knörr einn, svá at Þórólfr vissi
eigi. At sumri bjoggust þeir til ferðar, ok er
þeir kómu til skipa, segir Þorsteinn Þórólfi
fyrirætlun sína, — „knörr þenna hefi ek keypt;
ætla ek at þú skulir halda í kaupferðir í sum-
ar, enn ek mun fara í hernað“. Þórólfr segir:
„Hví viltu, bróðir, at vit skiljum, þar sem ek
hefi því heitit þér, at vit skyldim aldri skilja?“
Þorsteinn svarar: „Nú er þar komit, frændi,
at ek vil ráða, eftir því sem ek hefi fyrir skil-
it, fyrir því at mörgum mun þykkja mikill
skaði um þik, ef þér verðr nökkut til meins,
enn alls engi um mik, þó at ek koma eigi
aftr“. Þórólfr segir: „Ekki þarftu at mælast
undan þessu; mér þykkir verra líf enn hel,
ef ek skil við þik“. Þorsteinn segir: „Fór
sem mik varði, at ekki myndir þú efna þat,
sem þú hézt, enn þó mun ek eigi láta letjast
ferðarinnar, ok segir mér svá hugr um, at vit
munum eigi báðir aftr koma, ok eigi örvænt,
at hvárrgi komi“. Þórólfr segir: „Engi má

SVARFDÆLA SAGA. 9

komast fyrir sitt skapadægr; þykki mér meiri
sæmd, at deyja með þér, enn lifa við skömm
ok hneisu eftir“. „Þú munt nú ráða“, segir
Þorsteinn. Ok heldu þeir nú skipunum til
Gautelfar, ok gáfu nú öngvan gaum at víking-
um. Þeir sigldu at skerjunum, ok sá þar kast-
ala einn. Þorsteinn bað þá þar at leggja.
Þetta var síð um kveld, er þeir lögðu undir
skerin, þar sem kastalinn var uppi á. Þorsteinn
bað þá hljóða vera, ok tjalda yfir sér; hann
bað ok menn sína nökkura fara um þvert sker-
it, ok vita, ef þeir sæi tíðendi nökkur. Enn
er þeir kómu upp á skerit, sá þeir, hvar dreka-
höfuð kom upp, ok var sem á gull sæi. Þar
töldu þeir tólf skip hjá drekanum, ok var tjald-
at yfir svörtn, ljós var undir tjöldum; þar sátu
menn við drykkju. Síðan fóru þeir aftr, ok
létu ekki verða vart við sik. Sögðu þeir Þor-
steini, hvat þeir höfðu sét. Hann kvað hafast
skyldu í starfi — „í nótt skulu vér færa varn-
að várn af skipum ok grafa niðr, enn flytja út
grjót í staðinn, því at ek ann þeim einskis
eyris at njóta, ok skulu vér þegar leggja at
þeim, er vigljóst er“. |

ð. At morni, þegar er vigljóst var, lét Þor-
steinn greiða atróðr,; kvaðst vilja tala við vik-
inga, ok er þeir kómu, sá þeir, at maðr stóð
við siglu á drekanum, ok gekk út á borðit;
sá var Í rauðum skarlatskyrtli, ok heklu blá

10 SVARFDÆLA SAGA.

yfir sér, hlaðbúna húfu á höfði. Sá kallaði ok
spurði, hverr þar gerði svá gildan atróðr. Þor-
steinn segir til sín — „eða hverr spyrr at?“.
„Sá heitir Ljótr“, segir hann. „Þat er vel“,
segir Þorsteinn, „at vit höfum hér fundizt, því
at at þér hefi ek lengi leitat“. Ljótr mælti:
„Hvat hefir þú mér þá hugat? Hefi ek þik
eigi sét fyrr, enn heyrt hefi ek þín getit“. Þor-
steinn segir: „Skjót eru erindi við þik; ek vil
leggja við þik félag“. „Hversu er félagsgerð
sú?“ segir Ljótr. „Skjótr kostr er af minni
hendi“, segir Þorsteinn; „þú skalt ganga á land
upp, ok hafa vápn þín ok klæði, enn menn þín-
ir í skyrtu ok línbrókum“. Ljótr mælti: „Ó-
jöfn félagsgerð lízt mér þetta, eða hverr er
annarr kostr?“. „Sá er annarr“, segir Þor-
steinn, „at vit. skulum berjast“. „Hvers er liðs
kostr?“ segir Ljótr. „Sá er ek hefi“, segir
Þorsteinn, „þessi tíu skip“. Þá brosti Ljótr ok
mælti: „Ójafnt þykki mér þetta, ok vil ek
miklu heldr eiga bardaga við þik, enn láta fé
mitt svá skammsamlega“. „Þá leggi fram skip
öll“, segir Þorsteinn, „móti mínum skipum“.
Ljótr segir: „Eigi uni ek við þann kost, at
láta fleiri skip til, enn þú, því at þat hefi ek
aldri fyrr gert, heldr hefi ek jafnan haft færi
skip, ok haft þó sigr“. Þorsteinnsegir: „Eigi
mun ek þó fleiri fram leggja, enn jafnmörg,
enn ef þú vill berjast við liðsmun, þá mun ek

SVARFDÆLA SAGA. 1

————

láta til annat, þá er annat er hroðit, meðan til
er“. „Svá skal vera“, segir Þorsteinn. Brugðu
þeir nú af sér tjöldum og leggja saman skip-
um sínum, tíu hvárir. "Tóku þeir til bardaga.
Gekk fyrst grjóthríð mikil af skipum Þorsteins,
enn hverr steinn, sem Þorsteinn sendi, gekk
annathvárt í gegnum skipin, eða hafði mann
fyrir. Börðust þeir nú þann dag allan, enn frá
lyktum er þat at segja, at þá váru hroðin öll
skip Ljóts, enn fim váru hroðin af Þorsteini,
ok margir mjök sárir, enn sumir drepnir; váru
þá sett grið í millum þeirra til morgins. Ljótr
bað Þorstein brott færa öll þau skip, sem hann
hafði unnit af honum um daginn — „ok ertu
svá frækn maðr, at engi hefir mér svá á bug
ekit sem þú, ok engi mun þér þetta til ámælis
leggja“. Þorsteinn segir: „Eftir munu þó
gripir góðir á drekanum, ok ætla ek mér ann-
athvárt, at eignast alt eða liggja hér eftir“.
Ljótr mælti: „Dulinn ertu at þér, at þú hyggr
at vinna drekann með fim skipum, þarsem mér
þætti mitt vænna, þó at þú legðir at með tíu
skipum, ok fýsi ek þik frá at leggja“. Þor-
steinn segir: „Sé ek nú, at þú þorir eigi að
berjast við mik, ok far þú leið þína, ok ber
níðingsorð, hvar sem þú ferr“. Ljótr segir
„Verra kýss þú, enn þú átt kosti, enda skaltu
Þat hafa, at þú liggir hér eftir, áðr annat kveld
komi, ef ek má ráða“. — Fór Þorsteinn nú til

12 SVARFDÆLA SAGA.

lands með skip sín, „tjalda yfir sér ok bundu
sár sín, ok gengu síðan til borðs. Þá mælti
Þorsteinn: Eigi megu vér í kyrðum sitja í
nátt, ef vér skulum geta unnit drekann á morgin.
Skulu vér leggja at ey þessarri, sem hér er
nær oss. Hon er skógi vaxin; vér skulum
höggva stór tré, ok fella á annat borð drekan-
um, ok get ek at hann hallist við, ok mætti
þá verða, at vér kæmimst upp á drekann“. Ok
nú gera þeir svá, höggva viðuna um nóttina,
og at morni, er ljóst var, leggja þeir at drek-
anum, ok veita harða atsókn; ok er þeir höfðu
felt viðuna á drekann, hallaðist hann eftir, enn
þeir á drekanum skutu á skjaldborg. Nú fór
sein Þorsteinn gat til, at þeir gengu á þat
borð, sem sóknarinnar var at ván, ok viðirnir
fellu á; laut þá skipit eftir; var nú eigi of hátt
at vega upp á drekann. Þat er sagt, at Þor-
steinn komst fyrst upp á drekann ok Þórólfr
bróðir hans. "Tókst nú harðr bardagi af hvár-
umtveggjum. Kastaði þá Þorsteinn öxi sinni,
ok þótti hon of seinfeng at vega með, enn liðs-
munr mikill; greip hann þá ásstubba einn ok
barðist með. Þórólfr bróðir hans gekk fram á
aðra hönd honum ok hlífði þeim báðum, því at
Þorsteinn sá fyrir öngu öðru, enn drepa hvat
þat er fyrir varð. Þeir börðust alt til kvelds.
Var Þorsteinn þá kominn aftr at lyftingu.
Ljótr sér nú, hvar komit var, ok fleygir frá sér

SVARFDÆLA SAGA. 18

sverðinu til þeira bræðra, enn ætlar at steypa
sér útbyrðis, því at hann sá þá eigi undan-
bragð annat, enn Þorsteinn lýstr hann niðr við
skipsborðit með ásstubbanum svá hart, at höfuð
ok herðar fellu útbyrðis, enn fótahlutrinn inn í
skipit. Var þá svá myrkt af nótt, at hvárki
mátti ryðja skipit blóði né búkum. Þá svipað-
ist Þorsteinn um, ok sá ekki fleiri uppi standa
af liði sínu, enn tólf menn. Eftir þat reru þeir
„til lands, ok ætluðu þeir til herbúða sinna, enn
er þeir váru skamt frá ströndu komnir, þá tók
Þórólfr til orða: „Nú mun ek gera lykkju á
leiðinni; nenni ek ekki at ganga lengra“. „Ertu
sárr bróðir“, segir Þorsteinn. „Ekki dyl ek
þess“, segir Þórólfr, „því at þá er Ljótr kast-
aði sverðinu, stefndi hann á þik meir, ok brá
ek við skildinum, ok var ek þá berr fyrir, ok
bar sverðit at kviðnum fyrir neðan bringspölu,
ok hljóp á hol, svá at út fellu iðrin; sveipaði
ek þá at mér klæðunum, ok svá hefi ek gengit
síðan; mun nú ok lokit minni göngu“. Þor-
steinn mælti: „Þá hefir farit, sem ek gat, at
annarrhvárr okkarr myndi eigi aftr koma, ok
vilda ek hafa gefit til mikit, at vit hefðim för
þessa aldri farit“. Þórólfr segir: „Ekki má
nú sakast um þat, fyrir því at engi kemst fyr-
ir sitt skapadægr, ok þykkir mér betra at deyja
með góðan orðstír, enn lifa við þá skömm, at
hafa ekki þorat at fylgja þér, enn þó vil ek

14 SVARFDÆLA SAGA.

biðja þik bænar, ef þú vildir veita, ok kennir
þat metnaðar“. „Hvat er þat frændi“? segir
Þorsteinn. Þórólfr mælti: „Þat mun ek segja
þér. Mér þykkir nafn mitt eigi til lengi hafa
uppi verit, ok mun þat falla niðr, svá sem sina,
ok mun mín at öngu getit, þá er þú ert liðinn,
enn ek sé, at þú munt auka ætt vára ok lifa
langan aldr, ok muntu verða enn mesti heilla-
maðr. Vilda ek, ef þér yrði sonar auðit, at
þú létir Þórólf heita, enn allar þær heillir, sem
ek hefi haft, vil ek honum gefa; þá vænti ek,
at mitt nafn muni uppi, meðan heimrinn er
bygðr“. Þorsteinn segir: „Þetta vil ek veita
þér gjarna, því at ek vænti, at þat sé vár
sæind, ok góð heill mun fylgja nafni þínu, með-
an í ætt várri er“. Þórólfr mælti: „Nú þykk-
ist ek hafa beðit þess, er mér þykkir á liggja“.

G. Eftir svá talat andaðist Þórólfr. Binda
þeir nú sár sín ok sofa af um nóttina. Enn
um morgininn fóru þeir til drekans, ok ruddu
hann búkum ok blóði, enn fluttu Þórólf heim í
kastalann. Váru þar viku ok græddu sár sín.
Þeir gerðu kistu at líki Þórólfs; kvað Þor-
steinn hann þar eigi jarða skyldu. Þá er þeir
þóttust færir, tóku þeir eina róðrarskútu, tók
hann af fé þat, er honum þótti bezt. Héldu
síðan til Svíþjóðar ok höfðu lík Þórólfs með
sér, enn allr þorri fjárins var eftir í kastalan-
um. Þeir kómu þar við land í Svíþjóð, ér jarl

SVARFDÆLA SAGA. 15

einn réð fyrir, sá er Herröðr hét; hann var
skamt á land upp. Þorsteinn gekk á land upp
ok til hallar jarls með ellifu menn, ok kom þar
at dagverðar drykkju. Dyraverðir sögðu þat
öngvan vana, at Óókunnir menn gengi þar inn
með vápnum í drykkjustofu jarls. Þorsteinn
kvaðst ekki um þat hirða, — „ok högg ek
þar hvern sem kominn er, ef þér farið ekki
frá“. Þeir fóru skjótt frá dyrunum, því at þeim
sýndist maðrinn ógurlegr, ok þorðu eigi fyrir
at standa. Gekk Þorsteinn inn með alvæpni
fyrir jarlinn ok þeir ellifu saman. Þorsteinn
kvaddi jarl. Hann tók vel kveðju hans ok
frétti, hverr hann væri. Hann kvaðst Þor-
steinn heita, ok vera Þorgnýs son, norðan ór
Naumudölum. Jarl segir: „Heyrt hefi ek
þín getit, at þú sért ágætr maðr, og mun tíð
endum gegna um þínar ferðir ok gakk til sætis
ok drykkju, ok drekkum báðir saman í dag,
ok seg mér tíðendi, ok sit gegnt mér í önd-
vegi“. Þorsteinn gerir nú svá, ok drekka nú
um hríð. Jarl spurði, hvar Þorsteinn hefði
herjat um sumarit. Hann segir: „Ek hefi ekki
víða herjat í sumar, enn við Ljót enn bleika
hefi ek nú barizt fyrir skemstu, ok látit fyrir
honum alla menn mína, nema þessa ellifu, ok
þar með Þórólf bróður minn, er ek mun aldri
bætr bíða“. „Slíks var ván“, segir jarl, „ok
er þat gæfa mikil, er þú komst undan heill,

16 SVARFÐÆLA SAGA.

því at öngvan veit ek þann verit hafa annan
enn þik“. Þorsteinn segir: „Ek bið at þér
ljáið mér höll yðra ok mínum mönnum. Vil
ek drekka erfi eftir bróður minn, ok heygja
hann hér með yðru lofi. Skal ek kosta fé til,
svá at yðr skaði ekki“. Jarl kvaðst þat gjarna
veita, — „fyrir því at ek hygg mina höll eigi
betr skipaða, enn þó at þú skipir eða þínir
menn“.

(. Nú tekr Þorsteinn til hangsgerðar ok
hans menn. Gekk þat vel. Var Þórólfr í
haug lagðr ok nökkut fé honum til sæmdar.
Síðan bjó Þorsteinn veizlu ok bauð til jarli ok
mörgum öðrum dýrum mönnum. Sátu menn at
henni þrjár nætr, sem siðr vartil. Leysti Þor-
steinn menn á brott með góðum gjöfum, ok
aflaði sér svá vinsælda. Jarl spurði nú Þor-
stein, hvat hann ætlaði ráða sinna, — „því at
nú er mjök sumar liðit, enn þú átt farveg lang-
an“. Þorsteinn segir svá vera, — „ok veit ek
eigi, hvers ek á kost“. — Jarl segir. „il
reiðu er hér vetrvist, ef þér vilit, ok kann ek
yðr þó þökk fyrir“. Þorsteinn segir: „Þetta
er vel boðit, herra, ok skal gjarna þiggja“. —
Er Þorsteinn þar of vetrinn, ok menn hans, í
góðu yfirlæti. Virðir jarl hann fram yfir hvern
mann, ok svá gerðu aðrir eftir.

Nú leið at jólum, ok gerðist skipan á lund
þeira, þar hafði verit glaumr ok gleði mikil,

SVARFDÆLA SAGA. | 17

enn nú tókst þat af, ok gerðist hljóðlátt í höll-
inni, og var þat af því, at jarl gerði svá fyrir.
Þat var einn dag, at Þorsteinn spurði hirð-
mann einn um ógleði manna, hvat til kæmi.
Hirðmaðrinn segir: „Várkunn mun þér þykkja
á vera, þá er þú veizt, enn þó þykki mér þú
heraðsdaufr maðr, er þú veizt eigi hvat við
berr“. „Ekki hefi ek at því hugat“, segir Þor-
steinn, „enn stórtíðendum þætti mér eiga at
gegna, er tígnir menn láta sér svá mikils fá“.
Hirðmaðr segir: „Gesta eigu vér ván at jól-
um, þeim sem oss er mikil óþurft í“. „Hverir
eru þeir?“ segir Þorsteinn. Hirðmaðr segir:
„Maðr heitir Moldi; hann er víkingr eða ber-
serkr; þeir eru tólf saman, ok hafa komit hér
tvisvar áðr. Molda bita eigi járn; þeir vaða
eld ok bíta í skjaldarrendr“. Þorsteinn mælti:
„Hverja kosti gera þeir jarli“? Hirðmaðr segir:
„Moldi vill mæla til mægða við jarl, enn til
samfara við dóttur hans Ingibjörgu; ella býðr
hann honum á hólm þrem nóttum eftir Jól, enn
nú skal ráðast, hvat jarl vill; myndi hann skjótt
kjósa, ef hann væri ungr maðr, enn nú er hann
ór bardögum fyrir aldrs sakar“. Þorsteinn
mælti: „Engi várkunn þykki mér, at honum
fái þetta svá mikils“. Þessu var svá snúit, at
Þorsteinn hefði boðizt til at ganga á hólm fyrir
jarl. Litlu síðar fundust þeir jarl ok Þorsteinn,
ok spyrr jarl, hvárt þat gegni nökkurn. at hann
2

18 . SVARFDÆLA SAGA.

hefði boðizt til at leysa hann undan, ok ganga
á hólm við Molda. Þorsteinn segir: „Við því
geng ek eigi, enn þat sagða ek, at mér þætti
líklegt, at maðr myndi til verða, at leysa þik
undan hólmgöngu, ef þú leggr nökkur gæði við
hann“. „Þat hefi ek talat“, segir jarl, „at
þeim manni mynda ek gifta dóttur mína, er
þenna mann gæti af ráðit“. Þorsteinn sagði:
„Ekki spurða ek þessa af því, at ek ætla mér
þetta, heldr at ék veit fleiri munu til verða,
svá sem fleiri vitu“. Hættu þeir nú þessu tali,
ok líðr at jólum. Gladdist jarl nú heldr við
orð Þorsteins. Lét jarl búast við veizlu fjöl-
mennri, ok bauð þangat frændum sínum ok vin-
um, ok öllum hinum beztum mönnum í hans ríki.
Atfangadag jóla drífa flokkarnir at bænum.
Jarl lét autt tólf manna rúm utar frá öndvegi.
Var nú mikil gleði í höllinni. Enn þá er eld-
arnir váru sem bjartastir, Var jarli sagt, at
Moldi reið at höllinni ok menn hans. Enn er
þeir kómu, stigu þeir af baki; gengu síðan inn
í höllina tólf saman, ok óðu þegar eldana, ok
bitu í skjaldarrendr. Moldi gekk fyrir jarl ok
kvaddi hann vel. Jarl tók kveðju hans, ok bað
hann ganga til sætis. Hann kvaðst ekki mundu
þiggja veizlu af honum, — „ok er mér samt í
hug við þik sem fyrr“. Jarl mælti: „Ek mun
nú ok segja þér, at ek vil þú drekkir með oss
um jólin, enn ek leita við menn mína, hvárt

SVARFDÆLA SAGA. 19

———

nökkurr vill mik undan leysa þessu vandkvæði“.
Moldi segir: „Ek vil at þú leyfir mér at ganga
um höllina, ok spyrja, hvárt nökkurr telst mér
jafnsnjallr, ok er þat mikil gleði at skemta sér
með því, enn eigi mun ek þat til þín tala, jarl,
því at eigi vil ek þat til þín mæla, at þér
þykki metnaðar skarð í vera“. Jarl kvaðst
eigi mundu banna honum þat, at mæla slíkt er
hann vildi ok honum þætti gaman at. Síðan
gengr hann utar frá öndvegi fyrir hvern mann,
ok spurði hvárt nökkur “teldist honum jafn-
snjallr, þar til er hann kom fyrir öndvegis-
mann. Sá lét dragast fætr af stokki, ok hafði
breiddan feld yfir höfuð sér. Moldi spyrr, hver
sá hrottinn væri, er þar. sæti eigi upp, sem
aðrir menn, í öndvegi. Þorsteinn kvað þat engu
skifta. Moldi segir: „Þú ert drjúglátr, eðr
telst þú jafnsnjallr mér“. „Eigi nenni ek þvi“,
segir Þorsteinn, „at teljast Jafnsnjallr þér, því atek
kalla þik þess kvikindis læti hafa, sem gengr á fjór-
um fótum, ok vér köllum meri“. Moldi segir: „Þá
skora ek þik á hólm þrem nóttum eftir jól“.
Þorsteinn segir: „At heldr eftir jól, at mér
þykkir því betr, sem vit berjumst fyrr, ok þó
„at þú vilir þegar í stað“. Moldi segir: „Ekki vil
ek spilla goðahelginni, ok er mér eigi ótt am þetta“.
Síðan gékk hann á brott ok þeir allir ór höllinni,
ok stigu á hesta sína, ok varð fátt um kveðjur.

8. Nú sem Moldi var á brott, ða allir

20 SVARFDÆLA SAGA.

Þorsteini, er hann tókst þessa hólmgöngu á
hendr, ok urðu menn fegnir, drukku nú glaðir
ok kátir um jólin. Eftir jól fjölmenti jarl mjök
til hólmstefnunnar, ok kómu þeir Þorsteinn fyrri
til hólmsins ok settust niðr á völlinn. Þá spyrr
jarl Þorstein, hvar sverð þat væri, er hann
ætlaði at berjast með. Þorsteinn brá sverði
undan skikkju sinni ok sýndi jarli ok mælti:
„Hér er sverð þat, er ek mun hafa“. Jarl brá
sverðinu, leit á ok mælti: „Hversu komst þú
“ at sverði Ljóts hins bleika“? Þorsteinn segir:
„Hann gaf mér þat á deyjanda degi með öðru
góðsi sínu“. Jarl mælti: „Segir þú mér hann
dauðan? „Dó hann um sinn“, sagði Þorsteinn.
Jarl mælti: „Þessa varði mik eigi, ok seg mér
hversu fóru með ykkr skiftin“. Þorsteinn segir
sem farit hafði. „Mikill frægðarmaðr ertu,
Þorsteinn“, segir jarl, „enn sverð þetta dugir
þér eigi við Molda; mun ek sýna þér, hvat þat
dugir“. "Tók hann í blóðrefilinn, ok dró svá at
oddrinn lá í hjöltunum; lét síðan hlaupa aftr;
var þá ór staðrinn. Jarl mælti þá: „Hér er
sverð, Þorsteinn, er ek vil gefa þér; þetta
skaltu bera í móti Molda, ok taka eigi fyrr
upp, enn þú ert búinn at höggva, enn haf hitt
til sýnis, er þú berr áðr“. Þorsteinn tók við
sverðinu ok brá, og sýndist ryðfrakki einn. vera.
Jarl bað hann fá sér; hann gerði svá; laust
jarl niðr hjöltunum á stein, ok fell af ryð alt;

SVARFDÆLA SAGA. 21

—

var þá bjart sverðit sem silfr. „Þetta sverð
mun bíta Molda“, segir jarl, „enn hann deyfir
hvert vápn, er hann sér. Því skaltu gæta, at
eigi verði hann varr við fyrr, enn þú höggr til
hans“. Þorsteinn tók við sverðinu.

9. Moldi ríðr nú at með flokk sinn ok mælti,
er hann sá, at Þorsteinn var fyrr kominn:
„Eigi hefir svá tekizt fyrr, at ek hafa orðit
seinni á þetta leikmót enn aðrir, heldr hefir
hitt verit, at ek hefi orðit nökkurum mun skjót-
ari“. „Því seinna skaltu á brott komast, sem
þú komt síðar“, segir Þorsteinn, ok sprettr
upp við þat. Jarl bauðst að halda skildi fyrir
honum, enn Þorsteinn kvað, at engi maðr skyldi
sik í hættu hafa fyrir hann, — „ok mun ek
sjálfr bera skjöld minn“. Gengu þeir þar til,
er þeir skyldu berjast, ok kvaðst Moldi mundu
segja upp hólmgöngulög, — „því at ek hefi á
þik skorat. Sinum feldi skal hvárr okkarr kasta
undir fætr sér; skal hvárr standa á sínum
feldi, ok hopa eigi um þveran fingr, enn sá.
sem hopar beri níðings nafn; sá sem fram
gengr skal heita vaskr maðr, hvar sem hann
ferr. Þrem mörkum silfrs skal sik af hólmi
leysa, sá er sárr verðr eða óvigr“. Þorsteinn
mælti: „Þó at þar liggi við sex merkr heldr
enn þrjár, þá þykki mér því betr, sem ek tek
meira“. „Ekki er þér því heitit“, segir Moldi,
„fyrir því, at ek hefi þat oftar átt at taka enn

22 SVARFDÆLA SAGA.

gjalda“. „Eigi mun nú þó svo, segir Þor-
steinn. Nú kasta þeir feldum undir fætr sér,
ok ganga þar á. „Þat er vandi várf“, segir
Moldi, „at þrjá skjöldu skal taka hvárr ok
hlífa sér með, ef höggnir verða, eða hversu er
sverð þat, er þú ætlar at vega með“? Þor-
steinn seldi honum sverðit, enn hann tók við.
ok brá því. Hann mælti: „Hversu komst þú
at sverði Ljóts hins bleika bróður míns“? Þor-
steinn svarar: „„Ljótr sendi þér kveðju sína á
deyjanda degi ok þat með, at honum þótti þú
líkastr til at hefna sín“. Moldi mælti: „Segir
þú mér líflát Ljóts bróður míns, ok þat, at þú
hafir orðit hans skaðamaðr“? „Ekki má þess
dylja“, segir Þorsteinn, „ok muntu nú vilja
hefna hans ok fresta ekki lengr“. Moldi segir:
„Mér þykkir mikill skaði, at drepa svá vaskan
mann“. Þorsteinn mælti: „Þat er þó satt at
segja, at eigi má geta til; þat var sagt, at þú
kynnir eigi at hræðast, hver ógn sem þér væri
boðin; nú skil ek, at þú vill bera bleyðtorð
fyrir mér, hvar sem þú ferr“. „Eigi skaltu
þat segja“, segir Moldi, „ok högg nú þegar,
því at mér er ant at drepa þik, síðan er þú
vill eigi annat enn deyja“. Þorsteinn hjó til
hans með sverði ok klauf skjöld hans allan niðr
í mundriða. Moldi hjó í mót til Þorsteins ok
klauf skjöld hans; (ok gekk svá lengi dags, at
eigi sá fyrir, hvers hlutr lægri yrði, enn þó um

SVARFDÆLA SAGA. 28

síðir varð sá endir á þeirra einvígi, at Moldi
fell með engum góðum orðstír, enn Þorsteinn
gekk til hallar ok þakkar jarl honum þenna
sigr með mörgum fögrum orðum, ok virði hann
nú miklu framar enn áðr, og var Þorsteinn þar
um hríð í miklu eftirlæti hjá jarli).

10. Einn tíma var þat, at þeir váru á tali
tveir, jarl ok Þorsteinn, og spurði jarl, hver
laun hann vildi hafa fyrir þat mikla þrekvirki,
er hann hafði unnit, — „ok er oss orðin mikil
sæmd at þér með öllu“. Þorsteinn segir: „Þat
viljum vér af yðr þiggja, sem þér vilið fram
láta, enn varla er ván, at vér fám þat, sem
hugrinn til stendr fyrir mannvirðingar sakar“.
Jarl mælti: „Raunmjök er undir þér, hvers þú
beiðist, því at þat skal til reiðu af mér, sem
þú beiðir“. Þorsteinn segir: „Auðkveðin eru
þá launin, ef ek skal ráða; þat er Ingibjörg
dóttir yðar, með þvílíkri heimanfylgju, sem
henni sómir ok yðr úti at láta“. Jarl segir:
„Hyrir löngu vissa ek þat, ok hefir lengr frest-
ast, énn ek hugða. Skal ek alt efna við þik,
sem ek hefi heitit, enn þó vil ek nökkut mæla
mínu máli þar um sem þínu. Mun ek auka
þína sæmd í því, at þú ráðir ríki þessu eftir
minn dag ok komir aldri til Noregs“. Þor-
steinn segir: „Því vil ek heita, at vera hér
þrjá vetr, enn eftir þat vil ek kjósa, hvárt ek
vil hafa jarldóm, því at þá mun ek sjá, hvárt

!

24 SVARFDÆLA SAGA.

—

ek muni þykkjast mega halda ríkit eða eigi“.
„Vitrlega er körit“, segir jarl, „ok mun ek því
samþykkjast, ef Ingibjörg vill sem ek“. Þor-
steinn kvaðst eigi mundu bekkjast til þess, ef
henni væri eigi ljúft. Þeir gengu nú til tals
við hana, ok segja henni sína ætlan, ok spurðu,
hversu henni væri um gefit, enn hon bað föður
sinn ráða, kvað sér þat vel mundu gegna. Var
þetta nú at ráði gert, og var búin til sæmileg
, veizla, ok mörgum mönnum til boðit. Sátu
menn at henni, til þess at lokit var. Leiddi
Þorsteinn menn á brott með góðum gjöfum, ok
varð hann af því víðfrægr ok vinsæll. Nú sitr
Þorsteinn þar of vetrinn, ok gátu þau sér barn
þegar er þat mátti verða, ok sem at þeiri
stundu kom, sem hon skyldi léttari verða, ól
hon sveinbarn; hann var vatni ausinn ok kall-
aðr Þórólfr. Þar óx hann upp, og var allbráð-
gerr ok líkr hinum fyrra Þórólfi.

Enn er Þorsteinn hafði þar verit þrjá vetr,
segir hann jarli: „Nú hefi ek hér verit alla
þá stund, sem ek hefi heitit, ok mér er hugr
á“. Jarl segir: „Ekki megu vér halda á þér,
ef þú vill á brott fara, ok far þú í friði, hvárt
er þú vill“. Lét jarl þá búa skip með þeim
farmi, er Þorsteinn hafa vildi til Noregs, ok
leiddi dóttur sína út með sæmdum miklum.
Þorsteinn mælti: „Þess beiði ek yðr herra, ef
svá kann við at bera, at yðar missi við, at

SVARFDÆLA SAGA. 25

mínir erfingjar, af dóttur yðvarri til komnir,
taki land ok lausa aura eftir yðr, ef ek sendi
þá til“. Jarl segir at svá skuli vera sem hann
vildi at væri. (Eftir þat bjóst Þorsteinn til
brottferðar, og fylgdi jarl honum til strandar.
Hann mælti þá við Þorstein: „Svá kveð ek
at orði, at þú hafir hér mestr maðr komit á
Gautland, síðan ek til vissa. Get ek, at vit
munim eigi oftar sjást, ok er þat mikill harmr
at missa þín af ættjörðu várri, enn allstaðar
muntu mesti maðr þykkja, hvar sem þú ferr,
ok uppi mun nafn þitt, meðan heimr er bygðr;
ok far þú heill ok vel“. Eftir þat skildu þeir,
ok helt Þorsteinn skipi sínu norðr til Noregs,
ok kom at hausti í Naumudal. Og sem Þor-
gnýr vissi komu sonar síns, fór hann á móti
honum, ok varð þar hinn mesti fagnaðarfundr.
Bauð Þorgnýr syni sínum heim með konu hans
ok alla fylgdarmenn. Var þar ger hin bezta
veizla, ok at henni var mest til skemtunar
haft, at Þorsteinn sagði frá ferðum sínum ok
hreystiverkum; mátti þar heyra mörg afreks-
verk hans. Þorgnýr frétti mjök at um Þórólf
"son sinn, hversu hann hefði varizt mót Ljóti,
enn Þorsteinn sagði alt sem farit hafði: „Þótti
mér sem ek mynda verða yfirbugaðr af Ljóti“,
segir vann, „þá hann hafði felda alla menn
mína utan tólf, enn ek var sárr ok hlífarlauss
fyrir honum“. Þorgnýr mælti: „Mjök var þá

26 SVARFDÆLA SAGA.

sem ek gat til, at þú mundir fá þik fullreynd-
an fyrir Ljóti bleika, ok hefir mjök at sorfit
fyrir ykkr báðum; mun ek nú auka við nafn
þitt sem siðr er til við stórmenni, ok mun ek
kalla þik Þorstein svörfuð, ok gefa þér at
nafnfesti bæ þenna ok bú, ok þar með umráð
þan, er ek hefi haft yfir Naumudölum; er ek
nú mjök at elli kominn ok eigi færr til um-
sýslu, enn þú virðist mér vel til þess fallinn
fyrir hvervetna sakir“. Þorsteinn þakkar föður
sínum með mörgum fögrum orðum, ok var með
honum um vetrinn. Enn at vári komanda tók
hann við búi ok umsýslu, ok gerðist brátt vin-
sæll ok góðr forstjóri. Hann átti annan son
við konu sinni, enn Þórólf, ok var sá nefndr
Karl; ok sem hann eltist, gaf faðir hans hon-
um auknafn, ok kallaði hann Karl hinn rauða;
dóttur áttu þau er Goðrún hét eða Þórarna.
Öll váru börn þeira efnileg.

11. "Tveim vetrum síðar enn Þorsteinn tók
við búi, tók Þorgnýr sótt ok andast. Þorsteinn
lét efla haug ok lagði þar í föður sinn ok mikit
fé handa honum. Síðan drakk hann erfi eftir
föður sinn ok bauð til mörgu stórmenni. Okat
henni liðinni leysti hann alla menn út með
gjöfum, því at hann var hinn mesti rausnar-
maðr; átti hann ok gnótt fjár, síðan er hann
feldi Ljót hinn bleika ok eignaðist alt hans góðs.
Þar eftir bjó Þorsteinn nökkur ár at föðurleifð

SVARFDÆLA SAGA. 27

sinni, ok óx æ meir ok meir virðing hans. Enn
er hann hafði lengi búit, þá tók Ingibjörg,
kona Þorsteins, þunga sótt, ok lá eigi lengi
áðr hon andaðist. Þótti Þorsteini þat hinn
mesti skaði, sem ván var at. Lét hann leggja
hana í haug hjá föður sínum. Harmaði Þor-
steinn hana mjök ok bar þar eigi yndi síðan,
ok fýstist brott þaðan fyrir þessa skuld. Höfðu
þá margir tignir menn í Noregi flúit óðul sín
undan ofríki Haralds konungs hárfagra, ok fóru
sumir vestr um haf til Hetlands ok Orkneyja,
ok bygðu þar, enn margir fóru til Íslands ok
tók þat nú at verða mjök albygt. Ok fyrir
því (at) Þorsteinn þóttist eigi verða varhluta
skulda lúkningar ok hlýðni af Haraldi konungi,
þess ok annars, at hann undi eigi eftir dauða
konu sinnar, þá bjó hann skip til Íslandsferðar.
Börn hans váru þá fullþroskuð. Réðst Karl
ern rauði til ferðar með föður sínum, enn menn
segja hann sendi Þórólf son sinn til Gautlands,
ok at hann hafi tekit þar ríki eftir dauða Her-
röðs móðurföður síns ok aukit þar kyn sitt.
Ljótr enn bleiki hafði áttan son þann er Haf-
þórr (snækollr) hét; hann var víkingr. Ok er
Þorsteinn svörfuðr var búinn til Íslandsferðar
ok var at ráðstafa eignum sínum, kom hann
til bæjar Þorsteins, ok hertók þaðan Þórörnu
dóttur hans, ok rændi fé miklu. Enn er Þor-
steinn kom heim, þá vissi hann eigi, hvert

!

28 SVARFDÆLA SAGA.

—

Snækollr hefði haldit, ok varð eigi af neinni
eftirför. Helt Snækollr síðan við Þórörnu ok
átti með henni tvau börn; verðr frá þeim sagt
síðar í sögunni. Þorsteinn lét í haf eftir þetta,
byrjaði honum seint ok bar norðr fyrir Ísland,
ok tóku land vestanvert við Eyjafjörð ok réðu
skipi sínu til hlunns.

12. Helgi hinn magri, son Eyvindar aust-
manns Bjarnarsonar, Hrólfssonar frá Ánu, bjó
þá at Kristnesi í Eyjafirði. Hann var höfðingi
yfir öllu því heraði ok mikils virðr. Hann hafði
komit út hingat vestan um haf; var hann upp
alinn í Suðreyjum ok síðan á Írlandi af móður-
föður sínum Kjarvali, Íra konungi; enn þá (er)
hann var í Suðreyjum at fóstri, var hann sveltr
ok sá eigi á honum hold, ok sem faðir hans ok
móðir kómu þar, kölluðu þau hann Helga hinn
magra. Helgi var prímsigndr ok trúði á Krist,
ok kendi við hann bæ sinn, enn þó hét hann
á Þór til allra stórræða. Hann átti tvá sonu,
Hrólf ok Ingjald, ok eina dóttur er hét Ing-
unn. Hana átti Hámundr heljarskinn. Enn er
Helgi frá útkvámu Þorsteins reið hann til skips
með marga menn ok bauð Þorsteini til sín,
var þá mjök komit at vetri. Þorsteinn tók
þessu boði með þökkum, ok fór heim til Helga,
ok váru þeir Þorsteinn ok Karl með honum
um vetrinn í góðu yfirlæti; enn hásetar vistuð-
ust þar nærri um fjörðinn.

SVARFDÆLA SAGA. 29

13. Um várit bað Þorsteinn Helga vísa sér
bústað. Helgi mælti: „Mjök er nú albygt
um herað ok veit ek eigi annarsstaðar ónumit,
enn í dal þeim, er liggr upp í land fyrir utan
Hrísey; er þat mikit herað. Enn þar hefir tekit
sér bústað Ljótólfr goði, er út kom austr í
Sandvík með Hróðgeiri hvíta Hrappssyni frænda
sínum“, — svá váru þeir skyldir, at Hróðgeirr
var bróðir Álreks föður Ljótólfs — „ok þat
ætlak hann muni vilja helga sér dalinn ok verja
hann fyrir búsetu stórmenna.“ „Eigi munum
vér at því fara“, segir Þorsteinn. Ok eftir
þetta fara þeir Þorsteinn ok Karl með sínum
mönnum út til dalsins, ok tóku menn at efna
sér til bæja. Bygði Þorsteinn sér þar bæ, sem
hann kallaði at Grund, enn Karl enn rauði tók
sér bústað at Karlsá. Fór hann síðan landa á
milli hvert sumar, enn helt þó ávalt bú. Þetta
var þeim megin ár, er Ljótólfr átti eigi bygð, enn
þat hét at Hofi, er hann bjó; enn honum lík-
aði stórilla atgerðir þeira Þorsteins ok Karls
ok amaðist við þeim, ok gerðist hér af óvin-
skapr þeira á millum. Þat var einn tíma, er
Þorsteinn hafði farit at sækja varnað sinn, enn
Karl son hans ok fylgdarmenn þeira nokkurir
váru at skógarhöggvi í dalverpi einu litlu. Váru
þá menn gervir af hendi Ljótólfs at ráða at
þeim; hét sá Björn digri, er at þeim fór með
marga menn; enn þar váru eigi hjá þeim utan

30 „Oo. SVARFÐÆLA SAGA.

bolaxir þeira|, ok höfðu menn engi vápn nema
lurka, ok börðust með þeim. Þar váru sumir
drepnir, enn sumir lamdir. Þar fellu seytján
menn, ok heitir þar Stafshóll síðan, enn dalr-
inn Deildardalr. Uni helt til liðveizlu þar sem
Ljótólfr var, enn þeir bræðr þar sem þeir Karl
ok Þorsteinn váru, því at Uni var jamskyldr
Ljótólfi sem þeir bræðr Þorsteini, ok er þeira
síðar getit í sögunni.

*k
*k

>k

Nú er at segja, hverir til liðs snerust með
Þorsteini, Óláfr ór Óláfsfirði, Heðinn ór Heðins-
firði, þeir váru bræðr ok Svarthöfði, sem drukkn-
aði, —- ok heita þar síðan Svarthöfðasteinar,
er hann drukknaði, því Siglunes, at þar rak
seglit, því Siglufjörðr, at þar rak siglutréit;
Heðinn átti son, er Svarthöfði hét; Óláfr átti
tvá sonu, Þórð ok Vermund; þessir hnigu allir
til liðs við Karl enn rauða, ok margir aðrir
göfgir menn.

Sá maðr bjó í dalnum er Höskuldr hét; hann
var lögmaðr; hann bjó á Höskuldsstöðum ; þar
váru jafnan þing, ok má nú enn sjá þar merki,
hann átti þann son, er Ögmundr hét; þessir
hnigu enn til með Þorsteini ok Karli, ok bægðu
þeim Ljótólfi, ok leggja undir sik allan dalinn
öðrum megin, því at þá var dauðr Bárðr digri,
afi Ljótólfs. Þorsteinn fór nú milli fjalls ok fjöru
ok lagði undir sik allan dalinn öðrum megin til

SVARFDÆLA SAGA. öl

fjalls, ok gerir þar kennimark, sem hann kom
framast, ok braut þar í sundr kamb sinn, ok
kastaði niðr kambsbrotunum, ok lætr eftir silfr
í þremr stöðum, hálfa mörk í hverjum stað, ok
er sá rimi kallaðr at Kambi; nefnir Þorsteinn
sér vátta ok fellir hann með því dalinn sér til
vistar, ok gaf af sér nafn ok kallaði Svarfað-
dal. — Enn þó at fátt hefði verit með þeim
Þorsteini ok Ljótólfi, þá var nú í dátt efni
komit, svá at þeir leggja félag með sér Þor-
steinn, Ljótólfr, Hrólfr nefgilta, Bárðr greipr
frá Hrauni ok Þorkell Skeggjason af Skeggja-
stöðum ok Ögmundr Höskuldsson; þat var fé-
lagsgerð þeira, at þeir gera skip ok hafa í
ánni ok veiða fyrir hvers manns landi fiska.
Þetta var kært fyrir Höskuldi lögmanni, hversu
þeir ætluðu at at fara. Hann sagði, at land
skyldi taka fjórðung veiðar. Þeir skildu þat
eftir, þar sem þeir veiddu, ok sögðu engum til,
ok tóku þat hrafnar, ok höfðu menn þá eigi
heldr énn áðr, ok þóttust þeir þá gjalda mundu
álits, er Höskuldr hafði dæmt. — Þá tóku þeir
upp leika í dalnum ok vildu reyna knáleik
manna, ok reyndist Karl knástr. — Óx nú
sundrþykki í dalnum af nýju. |

14. Í þann tíma kom sá maðr í dalinn, er Gríss
hét, ok fyrr var getit; hann var nýkominn út
ok fór hann til vistar með Ljótólfi frænda sín-
um, ok var þar of vetrinn. Um várit fór hann

32 SVARFDÆLA SAGA.

til Steindyra ok setti þar bú saman, ok hafði
mjög skipazt um bygðir síðan, meðan hann
hafði á brottu verit. Urðu flestir at leita til
vináttu þar sem váru aðrir hvárir, Þorsteinn
eða Ljótólfr. Nú leitar Gríss þar til, sem Þor-
steinn er, enn hann tekr honum ekki fljótt,
enn segir þó, ef Gríss kynni hóf sitt, at hann
myndi eigi amast við honum, — „enn þó er
mér lítit um bygð frænda Ljótólfs þessum meg-
in ár“.

(Þá bjó Ásgeirr rauðfeldr á Brekku. Þór-
hildr hét kona hans, dóttir skinna-Bjarnar, Skút-
aðar-Skeggjasonar; hún var systir Miðfjarðar-
Skeggja.| Gríss var vel til Ásgeirs rauðfelds.
Ásgeirr hafði selför þat sumar uppi í Vatnsdal;
hafði kona hans þar umsýslu bús ok smala-
ferðir. Sá atburðr varð, at hon varð léttari í
smalaferðinni, ok fæddi sveina tvá í Vatns-
dalshólum, þeim er Víðihólar heita. Heim kom
hon at kveldi með sveinana ok tók Ingveldr
dóttir hennar við þeim, ok vann sveinunum
beina, ok fann, at öðrum blæddi, hafði þar
komit við króklykill, er hon hafði haft á sér;
þat varð henni á munni, er hon sá þetta: „Sjá
ben markar spjóti spor“. Þessir sveinar vaxa
þar upp; hét sá Þorleifr, er benina hafði feng-
it, enn hinn hét Óláfr.

Eftir þetta fór Gríss af landi brott, ok var
um vetrinn í Þrándheimi. Enn eftir um várit

SVARFDÆLA SAGA. | 38

bjó hann skip sitt til Íslands, og gekk honum
"eigi lengra enn út til Niðaróss, ok lá þar um
stund. Kona kom til fundar við Grís ok hafði
tvau börn meðferðar, ok bað, at hann myndi
flytja börnin til Íslands. „Hvat eigu þan þang-
at?“ segir hann. Hon kvað móðurföður barn-
anna í því heraði, sem hann átti bú — „ok
heitir Þorsteinn svörfuðr“. „Hvat heitir þú?“
segir Gríss. Hon kvaðst Þórarna heita. „Eigi
mun ek þat gera vitnalaust“, segir Gríss. Hon
vatt þá undan yfirhöfn sinni kefli ok seldi hon-
um; váru þar á mörg þau orð, sem kend váru
morsteini svörfuð. „Frekr mun þér ek þykja
til fjár“, segir Gríss. „Mæl slíkt er þú vill“,
segir hon. „Fjögur hundruð silfurs af allgóðu
silfri“, segir hann, „ok skaltu þó sjálf fylgja
börnunum“. Hon mælti: „Þess er ekki at
leita, at ek fylgja þeim, enn greiða mun ek fé

þat, sem þú beiðir“. — Þá segir hon honum
nöfn barnanna, ok hét sveinninn Klaufi, enn
mærin Sigríðr. Gríss mælti: „Hví ertu svá

dáleg orðin af svá góðum ættum?“ Hon segir:
„Ek var hertekin af Snækolli Ljótssyni ok hann
á börn þessi við mér: síðan rak hann mik frá
sér nauðga“. Nú gaf Grísi byr, er hann hafði
börn þessi í skip tekit, ok sigldi til Íslands í
sama Ós, sem hann var vanr; ok sem hann var
landfastr, færði hann af hendi bæði börnin,
svá at engi vissi fyrir hans sj Á því

34 SVARFDÆLA SAGA.

kveldi kom hann á Grund til Þorsteins, ok tók
hann vel við honum, ok kom þat mest til, at
Karl son hans hafði utan farit á því misseri,
er Gríss hafði utan verit, ok vildi hann spyrja
„af ferðum hans. Gríss var fár heldr. Þorsteinn
spyrr, hvárt hann hefði þyngd nökkura. Gríss
segir eigi örvænt, at honum þætti nökkut at
um tiltekjur hans, — „því at ek hefi flutt
hingat dótturbörn þín tvau“. „Hversu má þat
vera?“ segir Þorsteinn, „ok geng ek eigi við
frændsemi þeira vitnalaust“. Gríss sýnir hon-
um keflit, ok kennir Þorsteinn þar orð sín, þó
at langt hafi verit síðan — „lítit mun ek at
þessu gera kveldlangt, enn ganga mun ek við
frændsemi barna þessara“. Um morgininn, er
þeir sátu undir borðum, bað Þorsteinn færa sér
börnin, ok gerði hann meyjunni þann þykk, at
hon grét þegar, enn sveininn lék hann miklu
harðara ok þagði hann. Gríss mælti: „Nú
þykki mér, sem þú hafir gengit við frændsemi
barnanna“. Þorsteinn mælti: „Þér ætla ek
börnin at annast ok fulla fúlgu með; ek mun
láta fylgja meyjunni tuttugu hundruð, enn svein-
inum fjóra tigu hundraða“. Gríss mælti: „Hví
gerir þú svo mikinn mun barnanna?“ Þor-
steinn segir: „Kjós við þik, ok annast hvárt
er þú vill“. Þá steypti Þorsteinn silfri ór sjóði,
enn Gríss taldi fjóra tigu hundraða. Þorsteinn
„lýsir kaupi með þeim undir vátta, ok bað Grís

SVARFDÆLA SAGA. 3ð

ábyrgjast fyrir Klaufa orð ok verk. Gríss
kvaðst vilja þrælka Klaufa. Þorsteinn kvað
þat vel vera, ef hann kæmi því við. Fór
Klaufi heim með Grísi. Var hann þá tvævetr,
enn Sigriðr fjogurra.

15. Nú er þess at geta, hversu Ljótölfr lét
laust skipit fyrir Karli, þat sem þeir áttu báð-
ir saman. — Enn skip þat hafði gert verit
upp í Tungunni, ok var þar höggvinn viðrinn,
því at þar var skógr mikill ok þykkr, enn til
kjalarins var höfð eik sú, er stóð niðri í Eiki-
brékku fyrir ofan Blakksgerði. Þeir færðu eik-
ina í sík þat, sem suðr er ok ofan frá Grund,
ok er þat kallat Eikisík síðan; enn skipit var
kallað Íslendingr. Enn er skipit var algert,
var þat fært ofan eftir ísum um vetrinn gegnt
Hofi, ok létu þar standa skipit ok skorðuðu, ok
heitir þar síðan Sköorðumyýrr.

*k

>k *k

Sá maðr var á vist með Ljótólfi, er Þórðr
fangari hét. Ekki hefir gerzt til tiðenda í
dalnum síðan Klaufi kom, ok til þess nú er
komit sögunni, ok er nú Klaufi á ellifta vetr.
Þat var til nýlundu, at Þórðr fangari bauð
Klaufa til glímu með ragmæli, ok var sá maðr
" sendr til Klaufa með rúnakefli, er heklu-Skeggi
hét, enn Skeggi var vinr Klaufa. Hann tók
við keflinu ok varðveitti. Enn um morgininn
kallar Klaufi til öxar við Grís, a eigi

836 S VARFÐÆLA SAGA.

fyrr enn hann ógnaði honum til. Þá ferr harín
á Grund ok réðst um við Þorstein frænda sinn,
hvort hann skyldi glíma við Þórð. Þorsteinn
segir: „Þat vil ek at þú ráðir sjálfr“. Klaufi
segir: „Þó at ek sé ungr at aldri, þá er mér
þó leitt, at liggja undir ragmæli þræls þess, ok
vil ek þú farir með mér, ok prófum hversu
gengr“. Þorsteinn segist þat mundu veita hon-
um. Ok eftir þat stefna þeir fjölmennan fund
at Hofi, því at Þórðr vill hvergi glíma nema
þar, ok fylgja þeir Klaufa Gríss ok Þorsteinn.
Þeir takast fangbrögðum og glíma lengi, þar
til er ambátt ein kom í stofudyrnar, ok kallar
þetta ambáttafang, er hvárrgi fell, ok bað þá
kyssast ok hætta síðan. Klaufi reiddist við
þetta, ok tók Þórð upp á bringu sér, ok keyrði
niðr fall mikit, svo at allir heldu hann meidd-
an. Eftir þat gyrðir Klaufi hann svá fast, at
helt við meiðsl. Kerling ein sat í stofuhorni,
ok lét allvel yfir því verki. Gríss mælti: „Nafn
mun ek gefa þér Klaufi, ok kalla þik böggvi,
ok skaltu hafa glófa at nafnfesti“. Þórðr
komst til bekkjar með fulltingi annara manna;
þá drifu menn út, ok er Klaufi kom út, mælti
hann: „„llla kann sá feginn at verða, er hann
lætr handagervi sína, þó at hann þiggi aðra“.
Gekk hann þá inn í stofu, ok sá hvar Þórðr
sat. Hann færði öxina í höfuð honum, ok fekk
hann bana. Klaufi gekk út þegar. Þorsteinn

SVARFDÆLA SAGA. ð1

spurði, hví öxin væri blóðug. Klaufi mælti: „Ek
bannaða Þórði at bjóða fleirum mönnum fang“.
Þá urðu menn, þegar vísir vígsins, ok leitnðust
um, hverr svara ætti sökinni, enn Grísi bárust
bætrnar, og galt hann sex hundruð silfrs. Fórn menn
nú heim, ok var kyrt þat sem eftir var vetrarins.

16. Þessa menn nefnum vér til sögunnar,
Hávarð í Þorvaldsdal ok sonu hans Vigfús ok
Þorvald. Sá maðr var undir hans vernd, er Hrani
hét; hann bjó í Birnunesi; hann var bróðir Birnu,
er Birnunes er við kent. Enn Þorkatla hin gamla
var móðir Hrana, er Kötlufjall er við kent, því at
Helgi hinn magri deyddi hana þar, — ok kól
hana í hel —, svá at hann sat henni þar mat,
þar tiler hon dó. — Sá Hrani bauð ójafnað mikinn
bónda þeim, sem bjó á Hellu ok Þórarinn hét;
hann beitti upp engjar hans ok akra; enn fyrir
því at Þórarinn var mjög skyldr Klaufa, þá
sendi hann honum orð, ok fór Klaufi inn þang-
at, ok fundu þeir Hrana á akri Þórarins með
fé sitt, ok sat hann á hesti sínum með alvæpni.
Enn er Klaufi kom, sækir hann at Hrana með
vápnum, svá at hann hefir ekki at gera, nema.
hefjast undan, þar til er hann fekk bana.
Heitir þar síðan at Hranareki, er hann var
veginn. Heim fara þeir Þórarinn ok Klaufi,
því at þeir vilja gera fúlguföll Grisi í braut-
vistinni. Enn er Klaufi fór heim, fann hann
mann ok reið sá hrossi, er Gríss átti, ok drap

38 SVARFDÆLA SAGA.

Klaufi hann; sá maðr hét Örn ok var húskarl
Höskulds lögmanns ok náfrændi hans. Nú
mætti Gríss honum ok spyrr, hví blóðug væri
öx hans ok klæði. „Mat minn vil ek“, segir
Klaufi, „enn eigi hirði ek um þetta“. At liðnu
matmáli Klaufa ríða tólf menn at garði; kendu
þeir þar Þorstein svörfuð, ok með honum Há-
varð ór Þorvaldsdal, ok mæla eftir Hrana.
Gríss var þá til andsvara, ok galt hann tólf
hundruð fyrir vígit hans Hrana. Í þann tíma
kom Höskuldr lögmaðr ok heimti fyrir víg frænda
síns. Varð Gríss at gjalda sex hundruð fyrir víg
Arnar. Siðan fóru hvárirtveggju heim.

Var Klaufi nú miklu verri viðreignar enn
áðr, ok helt þá Grísi hræddum, enn eigi at
síðr kvaddi Gríss hann til fiskiveiðar í ána, ok
fór heklu-Skeggi með honum. Hrólfr nefglita
átti hálfa ána ok veiðina við Grís. Enn er
Klaufi kom til ok Björn húskarl Hrólfs, þá
greinir þá þegar á, því at Klaufi vildi hafa
alla ána til veiðarinnar. Björn hleypr á Klaufa
þveran, ok ætlar at fella hann út á ána, því
at hann var bæði mikill ok sterkr, enn Klaufi
fann þat brátt, ok snerist móti Birni ok leitar
nú eftir, enn Björn undan, ok finnast með því
at Klaufi drepr Björn, ok ferr síðan heim, ok
brátt kom Hrólfr nefglita ok bað bóta fyrir
Björn, ok varð Gríss enn at gjalda sex hundr-
uð silfrs.

SVARFDÆLA SAGA. 89

17. Á þessu sumri bjó Gríss skip sitt til
utanferðar. Klaufi spyrr, hverr hér skal fyrir
búi sjá á meðan. Gríss mælti: „Til þess hefi
ek þik ætlat“. „Ek ætla þat þó eigi“, segir
Klaufi, „því at ek ætla utan með þér“. Gríss
ferr nú ok finnr Þorstein svörfuð, ok spyrr,
hvernig með slíku skal fara. Þorsteinn segir:
„Þat legg ek til, at þú flytir hann með þér,
því at hann á alla kynslóð austr þar; þætti
mér af því líklegt, at hann myndi ekki fýsast
út hingað“. Gríss tók þessu vel, ok varð Klaufi
í ferð með honum. Þorsteinn bað þá frétta at
Karli syni sínum, — „því at langan tíma hefir
ekki spurzt til hans“. Nú halda þeir til hafs
ok kómu til Þrándheims, ok var Gríss þar um
vetrinn. Enn um sumarit bjó hann skip sitt
til Íslands, ok gekk eigi lengra enn til Niðar-
óss. Lögðu síðan út undir Sólskel. Gaf því
næst byr af útnorðri, ok mælti Klaufi með all-
illu skapi, at þeir myndi sigla suðr með landi.
Gríss segir, at afglapi sá skal ekki því ráða,

— „at ek sigla svo langt af leið“. Klaufi
segir: —„Svá skal sigla sem ek vil, ella siglir
þú aldri heðan lifs“. Varð nú Klaufi at ráða,
ok sigla suðr með landi, þar til er þeir koma
at einum hólmi; þar lágu tvau skip ok váru öngvir
menn á; hljópu þeir upp á annat skipit. Klaufi
mælti til Gríss: „Hverr hefir þessu skipi stýrt,
því at hér eru rúnar þær, sem þat segja“.

,

40 “SVARFDÆLA SAGA.

Gríss kvaðst eigi vita. „Þú veizt þat“, segir
Klaufi, „ok skaltu verða at segja“. Nú verðr
Gríss at segja, hvárt er hann vill eða ekki.
„Svá segja rúnar: Karl réð þá skipi, er rúnar
váru ristnar“. Hljóp Klaufi þá í bát ok reri
at landi; var hann þá svá reiðr, at hann rak
öxi sína Í jörð niðr, svá at stóð á hamri; þá
reif hann upp mikla kylfu, svá at öngum sýndist
hon vápnhæf, nema honum einum. Þeir heyrðu
þá manna mál mikit, ok því næst sjá þeir
tólf menn bundna, ok fjöldi manns var þar hjá
ok leystu menn ór böndum, ok var hverr höggv-
inn, sem leystr var. Þeir menn, sem í bönd-
um váru, var Karl enn rauði ok hans félagar;
einn maðr gekk mest at, berbrynjaðr, at höggva
fólkit; hann reiðir sverð um öxl allvíglega.
Klaufi sneri at þeim manni, ok spurði, hverr
hann væri. „Sá maðr svaraði allstórlega, ok
kvað hann þat öngu skifta. Klaufi sneri at
honum ok barði á báðar hendr

a nn —— að ——— —— —— ———- —

allvel at hlaupa fyrir Atla nökkura hríð, —
svá hét víkingr sá, er barizt hafði við Karl;
— enn þá er Klaufi náði til hans, þá hlífði
hann honum ekki heldr enn öðrum, ok gekk
frá honum dauðum. Tók síðan sverðit ok hjó
á tvær hendr, þar til er Gríss kallaði hátt ok
mælti: „Klaufi, Klaufi, kunn þú hóf þitt“.

SVARFDÆLA SAGA. 41.

Gerðist Klaufi nú svo óknár, at hann gat eigi
valdit klumbu þeiri, er hann hafði barizt með.
Váru þeir Karl nú leystir, varð þar mikill fagn-
aðarfundr. Um várit eftir fóru þeir Gríss ok
Klaufi í hernað, ok váru í víkingu þrjú sumur,
ok fengu jafnan sigr; ok er þeir lögðu af hern-
aðinn, sigldu þeir til Noregs ok lögðu inn í
Þrándheims minni, ok váru þar of vetrinn.

18. Um várit búa þeir Klaufi ok Gríss skip
sitt til Íslands, ok fór á því skipi Karl ok Ög-
mundr. Kómu þeir í þær stöðvar, sem Gríss
var vanr, ok lögðu skipi sínu undir Melshöfða,
ok fóru allir heim á Grund ok fengu þar góð-
ar viðtökur. Þá mælti Gríss til Þorsteins: „Mis-
jafnar verða farar manna“. Klaufi mælti:
„Kenn þú þér þat ekki, skræfan, er þú veldr
öngu um, enn Karl má þar nökkut af segja,
með hverjum atburðum hann er heim kominn“.
Karl segir sem farit hafði. Þorsteinn þakkaði
Klaufa frænda sínum.

Vel sómir at segja frá siði Klaufa; hann
var þverrar handar ok fim alna hár) armleggi
hafði hann bæði langa ok digra, kinnr miklar
ok þykkvar greipr;hann var úteygðr ok ennis-
breiðr, munnljótr, neflítill, hálslangr ok höku-
mikill, skolbrúnn ok lágu hátt kinnbeinin;
manna var hann svartastr bæði á brýnn ok hár;
hann var opinmyntr, ok sköguðu hátt tvær

42 SVARFDÆLA SAGA.

tennr fram ór hausnum, ok alt var hann at
áliti sem hann væri bæði knýttr ok kreptr.

Nú fara þeir heim Gríss ok Klanfi, ok var
hann nú átján vetra. Þenna vetr bar ekki til
tíðenda, nema maðr kom at Hofi eitt kveld, sá
er Skíði var nefndr; hann hafði stokkit undan
annars manns ánauð, þess sem Þorgrímr enn
grá hét; hann bjó á Óslandi í Skagafirði. Skíði
bað Ljótólf veita sér traust nokkut, enn Ljót-
ólfr kvaðst mundu veita honum fyrir sakar Una
frænda síns. Skíði bar þræls nafn; ekki bar
hann þat nafn af því, at hann hefði til þess
ætt; hann var manna mestr ok fríðastr. Ljót-
ólfr skipaði hann til verkstjóra ok manna for-
ræðis. Um várit eftir kom Þorgrímr vestan
með tvá tigu manna til at vitja þessa manns,
ok sættust þeir Ljótólfr ok Þorgrímr með því,
at Ljótólfr galt fé fyrir þat, er hann hafði
haldit Skíða um vetrinn, ok kölluðust sáttir,
ok hafði Þorgrímr með sér þrælinn at sinni,
með því at Ljótólfr hafði fámennr verit. Þá
kómu sex tigir manna til móts við Ljótólf, ok
sneri hann þá málinu öllu til heimsóknar. Þetta
váru ráð Hrólfs nefglitu. Kreptu þeir svá at
Þorgrími, at hann varð at selja Ljótólfi sjált-
dæmi, ok lét laust bæði féit ok þrælinn, ok
fór heim við þat.

19. At liðnum vetri þá er menn váru á
várþingi á Höskuldstöðum, var mönnum við-

SVARFDÆLA SAGA. 43

rætt mjök um kvámu Karls. Þá gekk Gríss
til tals við Ljótólf frænda sinn ok mælti: „Vel
sómir nú at tala um launin skipsins við Karl
hinn rauða, því at nú eru margir góðir menn
við“. Skíði var þar viðstaddr ok mælti: „Hygg
at því Gríss, at þú leggir þat eina til með
mönnum, at þá sé eigi verr með þeim eftir
enn áðr“. Eftir þat spyrr Ljótólfr Karl, hvat
hann vill leggja at launum fyrir skipit, — þat
er vit létum gera báðir saman“. Karl mælti:
„Ek hygg, at þú megir þar öngvar heimtur
fyrir hafa, því at þú batt mik ráða verðinu“.
Gríss mælti: „Gott þætti oss hér at at gera,
ok þú legðir fram fé nökkut“. Karl mælti:
„Ekki mun fram koma fyrir þín orð ok eins
kis annars at þessu sinni“ — ok svá varð, enn
þeir frændr Karl ok Klaufi heimtu af Grísi
fjogurra ára fúlgu, enn Gríss galt fúlgu hans,
ok fengu þeir honum land til ábúðar, ok fór
- hann bygðum til Mela ok sat þar of vetrinn;
ok skyldi Gríss ekki um ábyrgð verka hans þaðan
í frá.

Enn um várit, þá váru lögréttir úti í tung-
unum ok ráku féit til réttarinnar feðgar tveir
ór Teigsfjalli;, — hét annarr Björn, enn annarr
Sigurðr, ok mislíkaði Klaufa fjárrekstrinn, því
at hann átti á eina með, ok þótti honum illa, at
hon var elt afvéga; ok er þeir kómu gegnt
honum, hljóp Klaufi til í allillu skapi, ok drap

44 SVARFDÆLA SAGA.

——

. þar hvárn, sem kominn var, ok fór með þat til
réttanna, ok mætti þar Karli frænda sínum, ok
hljópn þeir á réttargarðinn. Ljótólfr spyrr þá,
hvat þeir sæi til þeira manna, er féit ráku.
Klaufi segir: „Sá ek um stund, hvar þeir ráku
féit, enn nú far þú ok vit. hvar hvárr þeira
hefir staðar numit“. Þá varð víst, at Klanfi
hafði drepit þá báða. Eftir þat varð Klaufi
laust at láta Melaland, ok fekk Karl honum
aðra jörð, ok reistu þeir honum bæ fyrir norð-
an ána uppi Í dalnum. Þar heitir á Klaufa-
brekkum, er þá hét fyrst í Klaufanesi, því at
þat stóð fyrst niðr við ána ok þótti þar komit
illa, því at mjök bar á hann stórum, sem síðar
varð raun á.

Ok eftir þetta gerðist fullr fjandskapr með.
mönnum í daluum. Á þelm vetri væntu hvárir-
tveggju sér liðs norðan ór dalnum af frændum
sínum, Kolbeini ok Una, því at sundrþykki þeira
var þá sem mest, enn fyrir fórst þat þó þau
misseri, ok var kyrt at kalla í dalnum.

Enn at liðnu sumri bað Gríss konu til handa
sér, Sigríðar Klaufa systur. Þorsteinn svörfuðr
var þar til andsvara, ok veik hann öllu til
Klaufa. Þá ferr Grísa at finna Klanfa, ok bað
hann konunnar. Klaufi svaraði skjótt: „Mun
þá ekki hraust kona illum manni gefin; enn
þó læt ek þat mitt ráð, sem frændr hennar vilja
fyrir sjá“. Gríss mælti: „Koma muntu til

SVARFDÆLA SAGA. 45

boðs míns, ef þeim sýnist at gifta hana“.
„Koma mun ek víst“, segir Klaufi. Ok síðan
var þessu keypt. Var Ljótólfr ekki við þessa
ráðagerð. Nú var boðit búit á Grund ok kom
þar ekki mart manna. Enn þá var sem mest
vinfengi þeira Ljótólfs ok Ásgeirs rauðfelds,
því at Yngvildr fögrkinn var friðla Ljótólfs, ok
var engum boðit frá Brekku. Var mönnum
skipat í sæti. Þorsteinn, Karl son hans ok
Klaufi sátu á annan bekk, enn allir ellri menn
á annan. Gríss tók þá til orða: „Vel sómir
þat í svá góðu samsæti, at tala mest þat, sem
eftir megi hafa, ok strengja heit eða taka jafn-
aðarmenn“. Þorsteinn kvað þat óvitrlega til
lagit — „ok mun þaðan jafnan mart koma,
sem Gríss er“. Eigi at síðr halda þeir á þessu
tali, ok hóf Karl hinn rauði þat fyrst, ok tók
sér til jafnaðarmanns Ljótólf goða, ok strengdi
þess heit, at hann skyldi hafa heimilat ragmæli
á hendr honum á þriggja vetra fresti. Gríss
tók sér jafnaðarmenn ok nefndi til þess Skíða,
ok strengdi þess heit, at hæfa á þá höfn, sem
hann vildi, hvar sem hann sigldi á milli landa.
Ögmundr sagðist þá ekki mundu sigla lengra,
enn um þveran hroftann. Klaufi tók sér jafn-
aðarmann Óláf Ásgeirsson ok strengdi þess heit,
at hann skyldi koma í sömu rekkju Yngvildi
fögrkinn án vilja Ljótólfs goða. Gríss mælti:
„Ekki vita slík orð lítils, ok eigi mnydi þrek-

46 SVARFDÆLA SAGA.

lausir menn slíkt tala, ok látum þetta nú eigi
at engu verða, ok förum þegar út í Brekku
eftir Yngvildi fögrkinn, ok setjum hana á brúð-
arbekk hjá Sigríði. Þeir gera svá; standa upp
átján saman, ok gengu út í Brekku. Gríss
settist á tal við Yngvildi ok Þórhildi móður
hennar; enn þeir Karl tala við Ásgeir bónda,
ok báðu þau öll samt at koma suðr síðar dags-
ins, ok fórn þeir heim, ok mættu þeim manni
fyrir heima, er Þórðr gapa hét. Gríss gekk at
honum ok mælti í eyra hljótt: „„Allilt er þat,
at hann Karl er svá matsparr, at hann býðr
eigi slíkum manni, sem þú ert. Far nú til
Hofs, ok muntu ekki fá þar verri viðtöku, ef
þú segir, hvat hér er í ráðagerð“. Þórðr hljóp
þegar. Karl þekti, at maðr hljóp frá boðinu,
ok bað fara eftir honum ok elta hann, enn
hann hljóp á ána undan, ok létti eigi fyrr, enn
hann kom til Hofs, ok sagði hvat í efnum var.
Brá Ljótólfr þegar við ok safnaði mönnum, ok
reið vestr yfir ána til Brekku. Maðr sá var
úti á Grund, er hjó eldivið; hann hljóp inn ok
sagði, at tattugu menn riði yfir áha ok til
Brekku. Þá standa þeir upp átján ok fara út
í Brekku, ok urðu við þat varir, at margir
menn váru Í húsum inni, enn byrgðar dyrr. Þá
kom Karl at, ok beiddi Ljótólf út ganga. Þeir
heyrðu hlátr mikinn inni í bænum, er þau hlógu
Yngvildr ok Hrólfr nefglita. Yngvildr gekk

SVARFDÆLA SAGA. 47

þá fyrir dyrnar. Klaufi gekk upp at dyrrum
ok kvað vísu:
(1) Hykk at heiti
Hrólfr nefglita
sá's byðr Klaufa
konu at verja;
munattu Beggvir
bráðar njóta
nema Nefglitu
í nemir lífi.
Og enn kvað hann:
(2) Hlær mest at því
Hrólfr nefglita
nærgi es greppi
gjöldum þetta.

Þá gekk Karl hinn rauði at dyrrunum ok
kvað vísu: |
(3) Veitk at seggir sátu
slíkt es minnilegt inni
ræðr sá es lof leiðir
Ljótólfr fyr óskjóta
brims getk enn at ýmsir
eldskerðandar verði
hlátr skal herðinjótum
hegna brögðum fegnir.
„Karl brá þá sverði, ok setti í dyrastafinn
ok nefndi sér vátta, ok heimilaði ragmæli á
hönd Ljótólfs goða, er hann vildi eigi út ganga,
ok fyldi svá orð sín, er hann hafði talat at
Grund. Hann bauð Lijótólfi enn útgöngu, —
„ok munu vér ganga frá dyrunum á meðan“.

48 SVARFDÆLA SAGA.

Ljótólfr vildi eigi hætta mönnum sínum út, ok
fór Karl heim, ok sátu at boðinu, ok fór hver
til sinna heimkynna. Var þá kyrt í dalnum
þann vetr.

20. Um várit eftir ætluðu hvárirtveggju til
liðs við þá Kolbein ok Una, sem þeir höfðu
heitit fyrra várit. Ljótólfr varð fyrr búinn,
enn Karl, ok fóru synir Ásgeirs með honum.
Þá spurði Þorsteinn svörfuðr Karl son sinn,
hví hann léti svá seint um ferðina. Karl kvaðst
eigi hirða, þó at þeir bryti snjó fyrir honum
um heiðina. Í þann tíma hafði Ásgeir farit
upp Í dalinn at rýja gemlinga, ok nú kom Karl
til heiðarinnar, ok komst eigi lengra enn upp
í heiðina. Þá varð þat til tíðenda, at Klanfi
fell af baki. Þá drápu þeir hross eitt, er
laust hljóp með þeim, ok flógu af skinn ok
þöndu um Klaufa, ok bundu um þvert bak á
hrossi, ok fóru við þat ofan eftir dalnum, ok
fundu Ásgeir fyrir neðan Vatnsdalsá. Ásgeirr
spurði, hví þeir færi svá hverft. „Sjá máttu“,
segir Karl, „at vér förum hér með Klaufa veg-
inn“. „Eigi er þat illa“, segir Ásgeir, „því at
hann hefir mörgum manni mikinn ójafnað sýnt,
meðan hann lifði“. Karl segir: „Eigi þarftu
at brósa því svá mjök, því at nú skaltu láta
líf þitt, eða fastna Yngvildi dóttur þína Klaufa
vegnum“. Þat köri Ásgeirr at rétta fram hönd-
ina, ok nú sprettr Karl til handar Klaufa, ok

SVARFDÆLA SAGA. 49

verðr Ásgeirr þar í at taka, ok fara festar fram.
Þá kom kviðlingr ór húðinni;

(4) Mál es í meyjar hvílu
mjök emk „stygglega hauggr“
flýgr í faðm mér eigi
Íögr drós ganga mögrum
- munat os3 um þrá þessa
þat kváðu hjú batna
rétt „þan es reisa áttu
rann þeim bana manni“.

Þá mælti Ásgeirr: „Segir þú Klaufa dauð-
an, Karl“? Karl svarar: „Þat segi ek eigi,
enn þat sagða ek, at hann væri veginn“. Ás-
geirr mælti: „Við því gat ek eigi gert, at þú
færir með prettum ok ráðkrókum eða lygi“.
„Laug ek eigi“, segir Karl, „þótt ek segða
hann veginn, því at þat er sagt vegit, sem
reitt er“. — Ok nú fara þeir ofan til Brekku,
ok færir Karl þau í eina sæng, Klaufa ok Yng-
vildi, enn Ásgeirr hafðist við uppi í dalnum,
meðan þetta fór fram.

21. Nú fara þeir vestan eftir þingit, Ljót-
ólfr ok hans menn, ok hafði Þorgrímr hinn
grá mjök verit á móti þeim Ljótólfi ok Una.
Ok nú koma þeir í dalinn í þann tíma, er þeir
Karl ok Klaufi fara neðan með konuna. Ás-
geirr var þá kominn í för með Ljótólfi, ok hafði
sagt honum hvat í hafði gerzt, meðan hann var
vestr. Nú fara þeir Ljótólfr vfir ána hjá Teio-

4

50 SVARFDÆLA SAGA.

arhöfða, enn þeir Karl ok Klaufi neðan eftir
eyrunum at Urðarhúsum. Var Lijótólfr við þrjá
tigu manna, enn Karl við fimtánda mann. Karl
hrópaði mikit Ljótólf, ok bað hann heyra, hvat
hann talaði: „Hér er Yngvildr friðla þín í
ferð með mér“. Lijótólfr lét sem hann heyrði
eigi, hvat Karl sagði, ok fór heim við svá búit.
Var Karl með Klaufa. Váru um þat almæli
um dalinn, at Karl bæri ægishjálm yfir Ljótólf,
enn þó má kalla kyrt um sumarit.

Greta verðr þess, hversu fór með þeim Una
ok Kolbeini, at Uni hlaut þat, er þeir deildu
um, því at allir váru á móti Kolbeini. Varð
Kolbeinn svá reiðr, at hann stökk á skip, ok
sigldi í haf, ok braut skipit við klett þann, er
liggr í útnorðr undan Grímsey, ok týndist Kol-
beinn þar, ok er eyin við hann kénd, ok kölluð
Kolbeinsey, enn Uni sitr þar eftir ok minkar
ekki virðing sína.

Um haustit tókst með þeim deila, Klaufa
ok Ljótólfi. Þóttu Klaufa menn Ljótólfs óskil-
samlega reka fé þeira Þorsteins svarfaðar ok
Karls. Klaufi bað Karl fara upp. í dalinn til
réttanna. Klaufi ríðr upp eftir dal, enn Karl
út á Strönd. Ekki er sagt frá ferðum Klaufa,
fyrr enn hann kemr upp at Krókamelum, gegnt
Búrfellshúsum, ok þar er hann fyrir fjallmönn-
um við vaðit. Nú er féit rekit at vaðinu, enn
Klaufi ver vaðit, ok er við fimta mann, enn

SVARFDÆLA SAGA. ðl

———

réttamenn margir ok tekst þar bardagi, enn
lögréttin var á Hæringsstöðum, ok bjó þar Hær-
ingr. Hann sér, at féit dreifist við ána ok
hleypr heiman við tíunda mann, ok komust
þeir eigi yfir ána, því at Klaufi réðst í móti,
ok var þá kominn at honum berserksgangr, ok
berjast þeir nú fyrir austan ána Í þann tíma
kom Ljótólfr at með þriðja mann, ok snýr at
með Hæringi. Klaufi lætr sem nú sé ekki
annat at sækja enn Ljótólf, ok hopar Klaufi
nú út á ána, ok berjast þeir nú á miðri ánni.
Í því bili ríða níu menn neðan eftir eyrunum
hvatlega. Var þat Karl. Hann kallar hátt:
„Klaufi frændi, kunn þú hóf þitt“. Klaufi
mælti: „lu heilli komt þú mér, því at nú
hefða ek sigrazt ok drepit Ljótólf, ef þú hefðir
eigi komit, ok hefðim vit þá einir ráðit dal
þessum“. „Þat skaltu eigi mæla frændi“, segir
Karl, „því at Ljótólfr á marga frændr göfga
um alt Ísland ok myndim vit sitja fyrir afar-
kostum, ef honum væri nökkut til meins gert,
ok sel honum nú sjálfdæmi fyrir allan saman
ójafnað, þann er þú hefir gert honum“. Þá
reiddist Klaufi ok kvaðst þat aldri skyldu gera.
Eru þeir nú skildir, ok var Hæringr fallinn.
ok fimtán menn aðrir, — ok skildu við svá
búit.

22. Á þessu sama hausti sóttu þeir litgrös,
bræðr frá Brekku, upp í Klaufahlíð, er móðir

4

52 SVARFDÆLA SAGA.

þeira sendi þá eftir, ok kómu þeir heim á
Klaufabrekku, er þeir höfðu sótt grösin, ok
vildu finna Yngvildi systur sína, ok lögðu “niðr
úti baggana, meðan þeir dvöldust; var annat
Verja, enn annat hit mikil. Þá kom Klaufi at,
ok saxar í sundr baggana með páli, ok gekk
í brott síðan. Enn er þeir bræðr kómu út, sá
þeir, at baggarnir vóru eigi til tækir. Fara
þeir heim ok mæta móður sinni. Hon spurði,
hví þeir hefði ekki með at fara. Þá varð Þor-
leifi vísa af munni:
(5) Belg hjó fyr mér

Boggvir snoggvan,

enn fyr Áláfi

ál ok verju;

svá skal verða,

ef vér lifum,

við böl búinn

Boggvir hoggvinn.

Þat var eitt sinn, at Yngvildr fögrkinn
settist í kné Klaufa, ok var við hann allblíð,
ok bað hann lofa sér at fara ofan til Brekku,
ok kvaðst eigi lengr skyldu á brott vera, enn
hann vildi, ok bað, at heklu-Skeggi skyldi fara
með henni. Klaufi leyfði þat. Hon fór síðan,
ok var eigi lengr í brottu, enn hann leyfði.
Enn er hon kom heim, settist hon í kné hon-
um, ok var blíð við hann ok mælti: „Eigi ætla
ek, at önnur kona sé betr gefin enn ek; enn
þat líkar mér illa við bræðr mína, er þeir hafa

SVARFDÆLA SAGA. | 58

drepit yxn mitt, er mest gersemi var, ok vilda
ek, Klaufi minn, at þú létir þér þetta mislíka
ok sæktir yxnit, þar sem þat liggr til gert í
húðinni gegnt dyrunum á Brekku“. Klanfi segir:
„Hvat mun þat varða; eigi mun þik hér mat
skorta“. Hon segir: „Ekki varði mik þess, at
þú myndir vilja vera ræningi bræðra minna“.
Klaufi spratt þá upp, ok gyrði sik sverðinu
Atlanaut, ok var hinn reiðasti, ok gekk ofan
til Brekku, ok kom ekki á Grund, ok fann
þegar húðina liggja í dyrunum, ok tók upp alt
saman yxnit, ok kastaði á bak sér, ok hugðist
mundu ganga út með, enn þat gekk eigi, því
at við nam dyragættinu; frá hafði hann þau öll
saman, ok gekk með suðr ór garði, ok hristi
þar af sér dyragættin öll ok hurðina með, ok
gekk svá heim. Enn er hann kom heim, var
langt af nótt; var þá borinn mjök snjór at dyr-
unum; gekk hann þá inní snjóbyrgit. Þá kom
Yngvildr í mót honum, ok var allblíð við hann,
ok svá rann Klaufa þá reiðin, at hann gat þeim
bagga ekki valdit, sem hann hafði áðr lengi
borit. Hann laut mjök í dyrunum, er hon fagn-
aði honum, ok rendi sverðit fram ór slíðrunum,
ok tók hon þat, ok kastaði út í sjóbyrgit ok
mælti: „Neyti sá, sem neyta þorir“. Hon dvaldi
fyrir Klaufa, þar til at hann var laginn í gegn-
um, svá at hann fekk þegar bana. Þessu verki
ollu þeir Ásgeirs synir, ok tóku þeir Klaufa ok

54 SVARFDÆLA SAGA.

drógu undir heygarð at húsabaki. Yngvildr
fór þá í rekkju sína, enn þeir bjoggust á brott.
Þegar kom Klaufi til sængr Yngvildar, er þeir
váru á brott farnir; hon lét þá kalla á þá
bræðr, ok hjoggu þeir af honum höfuðit ok
lögðu neðan við iljarnar. Þeir bræðr kómu
heim um kveldit í Brekku, ok spurði faðir þeira
þá at, hvat þeir hefði annazt. Þorleifr kvað
vísu:
(6) Rauðk á randa gæði
rítorms sakar víti
me'ðr í malma veðri
mens tók sverð at grenja
söng hættlega hringa
hnitsól ára fitjar
felligríðr meðal fjalla
fetils trolla hlóðk þolli.
Ásgeirr segir: „Finn ek nú hvat þit hafið
gert, enn ekki ber ek traust til at halda ykkr
hér, ok farið þit til Ljótólfs“. Þeir fóru þegar
til Ljótólfs, ok gerðu honum kunnig tíðendin.
Tók hann því verki allvel, ok bað þá fara til
Gríss, — „því at vér vitum allir saman þessi
ráð“. Þeir hitta Grís ok segja honum; hann
lét vel yfir, enn treystist þó ekki til að geyma
þá, svá at Sigriðr vissi eigi, kona hans, ok var
hon við vör ger, hvat til tíðenda hafði orðit.
Hon mælti við Gris: „Hvat kaupi viltu til
leggja, at ek leyna þeim?“ Hann spyrr, til
hvers hon mælist. Hon bað selja sér sverðit

|

SVARFDÆLA SAGA. 55

Atlanaut til geymslu, ok myndi hon ekki til
segja, fyrr enn nökkurr segði annarr. Verðr
þat nú kaup þeira.

23. Þat var á nökkuru kveldi, at Karl inn
rauði sat við eld, ok kom kviðlingr; þar váru
fylgdarmenn hans átta; þeir heyrðu að eitthvat
gnauðaði á húsinu: |

(7) Sitk á húsi,
sék til þess,
heðan munu vér
oss hefnda vænta.

Karl mælti: „All-líkt er þetta rómi Klaufa
frænda várs, þá er vér heyrðum til hans, ok
má vera, at hann þykkist nökkurs við þurfa;
fellr mér svá í hug kveðskapr sjá, at víst er
þetta fyrir stórtíðendum, hvárt sem þau eru
komin fram eða eigi“, — ok fara þeir út eftir
þetta alvápnaðir, ok ætla at snúa yfir til Hofs.
Þá sá þeir ekki lítinn grepp suðr við garðinn,
ok var þat Klaufi, ok hafði höfuðit í hendi sér
ok mælti:

(8) Suðr es ok saðr es,
ok svá skulum stefna.

Þeir snúa nú þangat eftir Klaufa, ok fara
til þess er þeir koma til Steindyra, ok nam
Klaufi þar staðar, ok laust höfðinu á dyrnar
ok mælti:

(9) Hér es ok hér es,
hví skulum lengra?

56 SVARFDÆLA SAGA.

Þá snýr Karl heim til húsanna, ok kom
þar at opnum dyrum, ok váru inni eldar;
trápiza stóð á gólfinu, enn mikit slátr var upp
fært ok soðit. Gríss stóð upp í móti þeim ok
fagnaði vel Karli, — „ok sezt niðr mágr“, sagði
Grríss, „ok tak snæðing“. Karl svarar: „Ann-
ara er oss at tala um tíðendi þau, er orðin eru“.
Gríss svarar: „Engi koma nú ný tíðendi at oss,
eða hvat kantu at segja?“ „Þat er vist“,
segir Karl, „at ek ætla, at Klaufi sé dauðr“.
„Hvat mun annat til vár koma, enn láta illa
yfir því“, sagði Gríss. Karl svarar: „Þik
hyggju vér vita, hverr unnit hefir verkit“. —
Karl settist nú niðr, ok semst heldr með þeim,
ok snæða nú mennirnir. Gluggr var á húsinu
norðan, ok skyldu þeir sitja, Ásgeirs synir, þar
við, ok sjá hvat komit væri. Þeir eru nú við
glugginn, ok sjá, at þeir Karl eru komnir.
Þat varð Þorleifi á munni: „Glögt þykkjumst
ek nú vita, hversu til muni ætlat; sent mun
eftir Ljótólfi, ok munu þeir veita Karli atgöngu,
enn ek þoli þat aldri, at svá ágætr maðr sé
svikinn“. Þorleifr kvað þá vísu þessa:

(10) „Kveðat“ sendir mik mundu
mundhyr rekast undan
„dyggr er sá er drjúgt man eggja
„ðólgr mín rum sína
„ok böðreyndan brandi
„blóðorm um knæ góðan

SVARFDÆLA SAGA. BI

„bræva gíturs með hreifum
heggr ok bitr á skeggi(t).“
Ok enn kvað hann:

(11) Hér sitk ok hvetk hvassan
hlymbrand jórn randar
meðan óvinir óðir
o8s leiða matreiður
bernsklegir báðir eigum
ból þars lítt nýtr sólar
oss hlægir þat eigi
úti um hellis skúta.

Þetta heyrir Karl ok, kennir. Þorleif at
máli, ok kvað þá vísu þessa:

(12) Hér gelr hvass á húsi
hyrvindr mikils styrjar
fleinhríðar vekr fæðir
ferð sá hræddr skal verða
þau munu ljóð enn leiðar
linnsveigir renn þú eigi
bið þú gunnstara grennis
grísi hætt es ek vætti.

Eftir þetta sprettr Karl upp, enn Sigríðr
Klaufa systir gekk at honum ok fekk honum
sverðit Atlanaut. Hann brá sverðinu, enn kastaði
umgerðinni á öxl sér. Gríss var þá úti, ok bar flot
á spjótskefti þeira. Karl hljóp þá at Grísi, ok
hjó hann í sundr í tvá hluti með sverðinu, ok
mælti: „Svá brytju vér grísuna Grundarmenn“.
Hann sá þá, at floti var riðit á öll spjótskefti
þeira; hann tók spjót sitt ok rak í skaflinn, ok
dró út at fjöðrinni ok þerði þannig af með

58 SVARFDÆLA SAGA.

———

snjónum, ok svá gerðu þeir allir, ok snúa síðan
ór garðinum, ok sá þar fara grepp harðla mik-
inn gagnvert sér, ok var þar Klaufi kominn;
þá kvað hann vísu:

(13) Ganga hér fyrir garð fram

gunnhvöt enni,

eruð vanir vígum

Sem vér fyrri;

sét höfum sólheim,

sjá munuð annan,

eruð ér sem vér

alls of duldir,

alls of duldir.

„Í urð ætla ek nökkurum í kveld, Karl frændi“,
sagði Klaufi. Ok nú sjá þeir, at fimtán menn
fara frá Bakkavaði Þeir mætast þar sem heitir
Kumlateigr; var þar kominn Ljótólfr goði, ok
váru öngvar kveðjur með þeim; hlupust menn
þegar at, ok varð hinn harðasti bardagi; ok er
þeir höfðu barizt um hríð, mælti Ögmundr
Höskuldsson við Karl: „Gættu þín vel, því at
eftir standa skór þínir í fönninni, ok mun ek
standa fyrir þér, á meðan þú kippir á þik“.
Karl kvað þá visu:

(14) „Þokn“ sé ek upp „við ekka“
oss hlífir sjá drifa
„kola“ at klaufa hváli
kornél gert með vélum
nærgis þeyr af þeiri
þata meinlegra einu

SVARFDÆLA SAGA. 59

ræðk þót rigni blóði
randelds í hríð standa.

Þá kom Klanfi í bardaga, ok barði blóðgu
höfðinu á báðar hendr bæði hart ok tíðum; ok
þá kom flótti í lið Ljótólfs; því var líkast, sem
þá er melrakki kemr í sauðadun; þeir Ljótólfr
heldu nú undan, ok eru nú níu eftir, enn fimtán
heldu til, enn sjau váru hinir, ok ætlar Ljót-
ólfr at snúa ofan Bleikudal fyrir ofan Bakka-
garð, enn þar var Klaufi fyrir, ok bannaði þeim
þar at fara; út snúa þeir undan, ok ætla o'an
Nafarsdal fyrir utan teiginn; eigi var þess
kostr, Klaufi var þar fyrir; þá bar Karl at, ok
tókst bardagi í annat sinn; undan varð Ljótólfr
at halda, er þeir höfðu skamma stund barizt,
því at Klaufi var þá í bardaganum; sjau váru
þeir Ljótólfr, er þeir heldu undan, enn hinir
fjórir. Alt fór Ljótólfr, til þess er hann kom
heim at garðinum at Hofi. Eigi var þá kostr
at fara lengra eða í hliðit, því at Klaufi var
' þar fyrir; þá bar Karl at, ok urðu þeir at berj-
ast í þriðja sinn, þegar er þeim laust saman.
Þá kvað Klaufi vísu:

(15) Dynr es um allan
dal Svarfaðar,
eru vinir várir
vals of fyldir
knýjum, knýjum,
Karla um liðar
látum liggja

60 SVARFDÆLA SAGA.
Ljótólf goða
í urð
ok Í nrð.

Þá mælti Ljótólfr, at þeir skyldi æpa upp
allir senn, — „því at þá mun Skiði heyra, ok
mun hann koma til liðs við oss með þá menn,
sem hann hefir til“. Skíði heyrði ópit, ok stökk
upp ok út í garðinn við hinn þriðja mann, ok
átti hann þá eigi kost at fara til bardagans,
Klaufi var þar fyrir ok varði þeim stíginn.
Heim fór Skíði ok fekk sér eldibrand mikinn,
ok vafði at næfrum, ok hljóp út í garðinn, ok
við þetta stökk Klaufi til bardagans; Skiði
hljóp ok þangat við þriðja mann, ok sá á grund-
inni gölt ok hvítabjörn, ok gengust þeir at,
enn Skíði gekk at ok skildi menn, ok lét eigi
kost at berjast lengr; þá váru tveir hvárir.
Ljótólfr hófst undan, ok hlífði Skíði honum ok
þeir þrír saman förunautar, enn horfinn var
bæði göltrinn ok svá Bersi. Nú fara þeir svá,
þar til er Ljótólfr náði dyrunum á útibúri sínu,
því er hann átti. Þá váru með Ljótólfi Ás-
geirs synir rauðfelds. Karl bar þá at dyrunum,
ok var hann við annan mann; hann átti ekki
kost inngöngu, því at Skíði var þar fyrir. Skíði
eggjar Karl atgöngu, enn Karl eggjar Ljótólf
útgöngu, ok lét honum eigi vænna í annat sinn
til afburðar. #Ljótólfr kvaðst nú mundu vera
láta at sinni: — ok ferr Karl heim eftir þetta,

SVARFDÆLA SAGA. 6Í

——

ok Ögmundr með honum. Þorsteinn svörfuðr
fagnaði vel Karli frænda sínum, ok mælti:
„Sezt niðr, frændi, ok seg frá tíðendum, ok
þykkjumst ek eigi vita, hví erfiði þetta hefir
svá á mik fengit, sem ek hafa verit með yðr
í bardaganum, ok eigi má ek heðan ganga“.
Karl mælti: „Vissa ek, faðir, at þú vart í bar-
daganum ok veittir oss lið“. Þá váru bundin
sár Karls og Ögmundar. Þorsteinn svörfuðr
var færðr í rekkju sína af vanmætti, ok lá hann
þá nótt alla, ok um morgininn eftir, ok veitti
Karli syni sínum mörg heilræði, ok bað hann
bregða búi á Grund ok fara til Upsa, — „þess
vil ek biðja þik, son minn, ver vinfastr við
þá menn, er þér eru hollir í sveitinni“.

Nú mátti kalla kyrt í sveitinni um vetr-
inni, eftir þann aga, er þeir höfðu haft.

Þá kómu til fylgdar við Karl Vermundr
ok Þórðr ok Svarthöfði Heðinsson.

Enn um várit lét Þorsteinn svörfuðr af
berast, ok var hann grafinn niðri á melnum
gegnt Blakksgerði. Eftir andlát Þorsteins lét
Karl gera mikla veizlu á Grund, ok bauð til
Hávarði ok sonum hans, ok öllum vinum sínum
innan dals. Þat tóku menn þá ráðs, er þar váru
komnir margir góðgjarnir menn, at leita um
sættir með þeim Ljótólfi. Karl varð því sam-
þykkr um síðir, ok fóru menn til Hofs eftir
veizluna, ok leituðu um sættir við Ljótólf, ok

62 SVARFDÆLA SAGA.

gekst þat svá við, at hvárirtveggju fundust
á Grund, ok mæltu nú mál sín, ,ok var Ljót-
ólfr í öllu tregari at sættast, enda várn öll mál
meir dregin undir Karl. Þeir urðu utan at fara
synir Ásgeirs rauðfelds. Skíði gekk at, ok
beiddi Karl, at hann legði til við Ásgeirrrauð-
feld hagjörð nökkura, — „því at sú er fjar-
læg, er hann á“. Karl gerði nú svá, at hann
gaf honum hagmýrar miklar. Sú varð sættin,
at Ljótólfr hlaut at gjalda Karli sex hundruð
silfrs. Í Siglufirði stóð skip uppi, ok fóru þeir
þar á Ásgeirssynir.

Svá gengu sættir saman, sem lati var, ok
má þá kalla kyrt í dalnum, ok ferr Karl bygð-
um til Upsa.

24. Þessu næst er þat at segja, at Ljótólfi
er kona ætluð innan ór Eyjafirði af Möðruvöll-
um, Þórdís dóttir Guðmundar gamla.

Þat bar at, at skip braut í Fljótum, ok
komst ekki mannsbarn af, svá at alþýða manna
vissi. Einn morgin var heklu-Skeggi kominn
út at Steindyrum; hann var á vist með Sigríði
Klaufa systur. Hann sá, at tveir menn höfðu
vaðit yfir ána, enn því sá hann þat glögt, at
snjóföl var fallit, ok kallaði hann þá á Sigríði,
ok kendu þau sporin, at þeir Ásgeirssynir höfðu
þar farit, því at táin hin mesta var miklu meiri
á Óláfi, enn á öðrum mönnum. Hon bað hann
fara til Upsa ok segja Karli. Hann gerir svá.

SVARFDÆLA SAGA. 68

Hann brá við þegar ok ferr til Hofs við hinn
fimtánda mann, enn Ljótólfr var ekki heima,
ok var hann farinn inn til fjarðar. Þau váru
fyrir búi meðan, Ragnhildr ok Skíði; þar var
ok Yngvildr fögrkinn. För þeira gat Skíði
litit. Nú váru sveinarnir nýkomnir; þeir Ás-
geirssynir stóðu hjá Skíða, er hann ók á völl;
ekki sá hann annat fangaráð, enn þeir settust
í haugstaðinn, ok drap hann at þeim mykinni,
er frerit hafði; enn síðan mokaði hann at blautri
myki. Síðan fór hann suðr á völlinn, ok bar
þá Karl at, ok frétti, hvat manna komit væri
til hans. Hann kvað þat ekki at sínu viti, —

„at neinir menn sé hér komnir“. „Leyn þú
ekki, Skíði“, sagði Karl, „því at hér eru komn-
ir synir Ásgeirs“. „Sagt er þat, er ek mun

segja“, sagði Skíði. „Föru vér heim“, sagði
Ögmundr, „ok þæfum ekki Skíða; rannsökum
bæinn“, — ok svá gerðu þeir. Fyrir sunnan
hús lézt Ögmundr sjá rauðan kyrtil hanga úti
á ási, ok díglaði niðr ór, ok brá hann í munn
sér, ok kendi at salt var; síðan hljóp hann
suðr um húsin ok dró eftir sér kyrtilinn, tók
þar tík mikla ok hjó af henni höfuð ok færði
í kyrtilinn, ok lét taka strúpann niðr ór höf-
uðsmáttinni, ok dró at dyrunum, þar sem þær
váru inni Ragnhildr ok Yngvildr. Hann mælti
þá: „Hér meguð it sjá, hvat vit höfum fundit;
illa hefir sá, sem ótrúan vin hefir, sem Skíði

64 SVARFDÆLA SAGA.

er, því at hann hefir sagt til þeira bræðra, ok
meguð it sjá hér annan þeira“. Þær létu sem
þær heyrðu eigi. Þeir hlaupa nú suðr á völl-
inn, ok var þar Skíðifyrir. Karl hljóp at Skíða
ok tekr hann ok rekr niðr fall mikit, okmælti:
„Seg nú, ef þér er betra nú enn fyrr; vísir eru
vér nú orðnir, at þeir eru hér Ásgeirssynir“.
Skíði mælti: „Þat segja þeir sem vilja, sagt
hefi ek þat, er ek mun segja“. Þá tók Karl
reip ok rendi rúmsnöru at fótum Skíða ok
knýtti í tagl hestinum, ok sté á bak, ok riðr
fyrir ofan Skorðumýri. Skíði dragnaði eftir,
ok var þá eytt skógunum ok stóðu stofnar eftir;
þar hlaut hann at gnötra um, til þess er Ög-
mundr hjó í sundr taglit í hestinum ok mælti:
„l1lla munu vér þat, er faðir þinn mælti, þvíat
hann var vinr hans, er vér kveljum Skíða svá“.
Þeir sá þá, hvar riðu þrír tigir manna utan
at bænum. Skíði var mjök meiddr, því at hon-
um blæddi hvarvetna; hakan var rifin ok höku-
beinit með; ór tennr tvær. Þeir fara nú yfir
ána, enn Skíði ferr heim. Alt var jafnskjótt,
at Skíði kom heim ok Ljótólfr, ok spurði, hví
hann væri svá illa leikinn. Skíði svarar: „Engi
veldr því, nema haldinyrði mín“. Þeir Karl
búast nú við á hólnum gegnt Grundarhúsum,
enn hinir ríða þangat þrír tigir manna ok tveir
um fram — því at Ásgeirssynir váru þá með
Ljótólfi. — Venda þeir nú vfir ána at Karli.

SVARFDÆLA SAGA. 65

Tókst þar bardagi; ok lýkr svá, at nökkurir
menn fellu af Ljótólfi, enn tveir af Karli. Bárðr
sterki lyfti Ljótólfi í söðul upp, ok bað hann
undan ríða, ok svá gerði hann, því at fátt gafst
vel af liði hans, — ok skildust við svá búit,
ok fór Karl heim. Þat varð Ljótólfi á munni,
er hann sá Skíða: #„Kjóstu sjálfr laun fyrir
haldinyrði þína“. Skíði segir: „Þú skalt gera
sæmd mína slíka sem þú vill, enn auðkörin eru
launin, ef ek skal ráða“. „Hver eru þau“?
segir Ljótólfr. Skíði segir: „Ek vil at þú
gefir mér Yngvildi, ok eigir hlut at. Þykk-
jumst ek maklegastr at njóta hennar fyrir
hrakning þann, er Karl fekk mér“. Ljótólfr
segir: „Hví beiðir þú þess, er mik varði sízt,
ok ek ætla, at þér verði þat ekki at glyssi, at
eiga hana“. „Hversu sem þat er“, segir Skíði,
„þá vil ek þetta verkkaupit hafa, enn þú ráð
sjálfr, hverja sæmd þú leggr henni“. „Þessa
skulu vit þá leita við hana“, segir Ljótólfr,
„því at ek vil eigi gefa hana nauðga“. Þeir
gengu þá til Yngvildar, ok vekja þetta mál
við hana, hvárt hon vildi ganga með Skíða.
Hon mælti til Ljótólfs: „Litils þykki mér þú
vilja virða mik, er þú vill gefa mik þræli þín-
um“. Ljótólfr segir: „Ek mun þat bæta þér,
ok gefa honum frelsi, ok fé svá mikit, at þit
séið eigi neins menn, eða meiri, þó at þit hafit
meira“. „Nærer þá“, segir a mun

66 SVARFDÆLA SAGA.

ek þá mæla nökkut mínu máli“. Lijótólfr
spurði, hvat þat væri. Hon segir: „Hann skal
hafa fylt skarð í vör sinni á fim vetra fresti,
svá at mér þykki vel fult vera“. Þessu játar
Skíði, ok var þetta at ráði gert, ok gaf Ljót-
ólfr Skíða dal þann til forræðis, sem síðan er
kallaðr Skíðadalr. Mörk var svá þykk upp
frá tungunni, at aldri var rjóðr. Skíði hefir
reistan bæ sinn þar, sem síðan heitir á Möðru-
völlum. Ljótólfr fekk honum búfé, svá at þau
váru vel birg. Þau Skíði ok Yngvildr áttu
þrjá sonu; hét Þorkell hinn elzti, annarr Björn,
þriði Grímr. Þá er Þorkell var nökkurra vetra
gamall, býðr Ljótólfr honum heim til sín til
fóstrs, ok vex hann þar upp.

25. Nú verðr þess at geta, sem áðr var
horfit frá, at þá er Karl hafði heima verit eina
nótt, ríðr hann út á Strönd, enn þoka var mik-
il. Ljótólfr hafði ok riðit út á Strönd at vitja
um viðu, ok skyldi draga heim. Fóru þeir fim
saman. — Karl reið til þess er hann kom í
Holt hit ytra, ok mætti Geirdísi, er hon gekk
frá goðahúsi. Hon fagnaði vel Karli. Hann
spurði, hvárt Geiri sonr hennar væri heima.
Hon kvað hann genginn at fé upp í Holtsdal.
Karl reið ór garði ok sneri síðan upp í brekku.
Karl spurði, ef þeir sæi nökkut manna fyrir
sér. Þeir segja, at maðr rak fé út eftir hlið-
inni. „Þann veg skulu vér stefna“, segir Karl.

SVARFDÆLA SAGA. 67

——

Þeir mæta Geira við gerði þat, er upp er ok
suðr frá Böggvisstöðum. Karl lét taka Geira
ok drepa, ok er þar kallat á Geiravöllum. Þá
reið Karl beim til Upsa, ok lét Ljótólfr, sem
hann vissi ekki, hvat í hafði gerzt, ok sitja
menn hvárirtveggju um kyrt þrjá vetr.

Ögmundr var einatt með Karli ok Svart-
höfði Heðinsson, ok tók mjök at eyðast fé fyrir
Karli af kostnaði þeim er hann hafði, ok gerð-
ist eigi hægr til bændum, ok varð hann eigi
jafn-vinsæll sem verit hafði.

( Eitt sumar kom skip af hafi í Svarfaðar-
dalsárós; hét Gunnarr stýrimaðr fyrir skipinu;
hann var víkverskr maðr ok mikill vin Karls.
Ljótólfr var á þingi, er skipit kom. Karl reið
til skips, ok bauð Gunnari til vistar með sér
við svá marga menn sem hann vildi. Gunnarr
tók því vel, — „enn bíða mun ek Ljótólfs
goða; er mér sagt, at mikit missætti sé með
yðr, ok mun ek ráðast þangat til vistar, þykki
mér þá vænzt, at ek koma nökkuru á leið um
sætt með ykkr“. — Karl ríðr heim til Upsa,
enn Gunnarr bíðr þar nökkura hríð, ok kemr
Ljótólfr eigi heim. Karl elr á málit, at Gunn-
arr myndi til hans fara — „ok mun arka at
auðnu um sættir með okkr Ljótólfi“. Gunnarr
ræðst nú til Upsa með Karli, ok nökkurir menn
með honum. Litlu síðar kom Ljótólfr heim, ok
er nú kyrt of vetrinn. Austmaðrinn þr jafnan

68 SVARFDÆLA SAGA.

yfir til Hofs um vetrinn, at leita um sættir
með þeim Karli ok Ljótólfi, ok kom hann því
á leið, at sættarfundr var lagðr með þeim niðr
á Brekku hjá Grafarhúsum. Til þess fundar
kom Skíði ok Yngvildr fögrkinn. Ok þá er
mjök var ráðin sættarstefna með þeim Karli
ok Ljótólfi, þá mælti Yngvildr, at seint myndi

verða fult skarð í vör Skíða, ef sjá sætt skyldi
takast. Skíði mælti: „Mæl þú allra kvenna
örmust ok veslust“. Gunnarr segir: „Oft
stendr ilt af tali kvenna, ok kann vera, at af
hljótist þessu tali, sem þá verst hefir af hlot=
izt“. Var nú lokit öllum sættum ok skildust
ósáttir.

26. Óláfr kom nú vestan ór Óláfsfirði til
Upsa, ok beiddi Karl, at synirhans myndi fara
með honum, því at hann mæðist mjök fyrir
aldrs sakar. Fóru þeir nú heim með honum,
Þórðr ok Vermundr, ok váru þeir ekki með
Karli síðan.

Um várit bjoggu austmenn skip sitt, þar
til er þeir váru búnir, enn Gunnarr var at
Upsum. Þat var einn morgin, er þeir váru úti
Karl ok Gunnarr, ok horfði Karl upp í himin“
inn, ok fór annarr litr í hann, enn annarr ór.
Gunnarr frétti, hví hann væri svá litverpr.
Karl segir: „„Litit bragð mun á því vera, enn
fyrir mik bar nökkut“. „Hvat var þat“? segir
Gunnarr. „Ek þóttumst sjá Klaufa frænda

!

SVARFDÆLA SAGA. | 69

minn ríða í loftinu á grám hesti, ok dragnaði
þar eftir sleði; þar þóttist ek sjá ykkr aust-
menn mína ok sjálfan mik í sleðanum, ok skögðu
út af höfuðin, ok get ek mik þá litum brugðit
hafa, er ek sá þetta“. Gunnarr segir: „Ekki
ertu svá mikill fyrir þér, sem ek ætlaða; sá ek
þetta alt, ok hygg þú at, hvárt ek hefi nökkut
litum brugðit“. „Ekki sé ek þat“, segir Karl.
Enn þá er þeir ræddu þetta, kvað Klaufi í
loftinu :
(16) Mikit mun mönnum þykkja
margr sér þar til bjargar
svá greiðisk lok lýða j
„langr heimfjöturr“ þangat
koma mun sáð um síðir
sið hykk at þat líði
' Jafnt lætk við ský skrimta

„skin grams“ ok ríð framsi
ok ríð frami.

Ok enn kvað hann:
(17) Kól aldrigi Ála
éldrauga „ske“ vélum
beit á seggja sveitum
svimmk nú við ský grimmum
svimmk nú við ský grimmum.

Ok þá mælti hann, svá at þeir heyrðu báðir:
„Heim ætla ek þér með mér í kveld, Karl
frændi“. Þá mælti Gunnarr, at þeir myndi til
skips um daginn. Karl mælti: „Ekki er ant
um þat, því at ekki er byrlegt“. Gunnarr lét

'
70 SVARFDÆLA SAGA.

eigi letjast. Karl gekk til Þorgerðar konu
sinnar, ok segir henni: „Nú mun ek flytja
austmenn mína til skips í dag, enn ek mun
segja þér, hversu hátta skal, ef ek kem eigi
heim í kveld, því at eigi veit, hverju heilli
heiman er farit“, — hann segir henni fyrir-
burðinn — „verði nú svá, at ék látumst, þá
vil ek, at þú færir bygð þína upp á Grund,
ok hefir mér alt þyngra fallit, síðan ek fór
þaðan; ek vil láta færa mik yfir á þá, er hér
er úti á ströndinni, ef ek látumst á fundi okk-
ar Ljótólfs; þykki mér þar gott tilsýni, ef
skip sigla út eða inn eftir firðinum; ek vil þú
látir heita eftir mér, ef þú átt svein, því at
eigi ertu kona heil, ok vænti ek, at nökkur
heill fylgi“. Þorgerðr mælti: „Gjarna vilda
ek, at þú færir hvergi, ok er mér ekki at skapi
fyrirburðr sjá“. Karl segir: „Ekki verðr at
gert; svá verðr at véra, sem vera vill“. Eftir
þat búast þeir heiman Karl, Gunnarr, Svart-
höfði ok Ögmundr; tveir váru austmenn aðrir
enn Gunnarr. Var Karl við sétta mann. Ok
er þeir kómu ofan á hólana fyrir neðan Brim-
nessá ok til dælar þeirar, er ofan er ok suðr
frá ánni, þá spretta þar upp fyrir þeim þrir
tigir manna; var þar Ljótólfr. Tókst þar bar-
dagi mikill ok harðr. Þá mælti Ljótólfr: „Grið
viljum vér gefa austmönnunum“. Gunnarr
mælti: „Annathvárt munu vér allir hafa grið

SVARFDÆLA SAGA. 71

eða engi“. Ok er þeir höfðu barizt lengi, þá
gátu þeir gert Karl fráskila sínum mönnum, ok
sækja sjau at honum, enn hann hörfar undan,
þar til er hann kom til Hyltinganausta; þá
feldi hann þá alla, er hann sóttu, ok þá kom
Skíði at við tólfta mann. Karl hljóp upp á
naustit. Skíði mælti: „Þat er vel Karl, at
vit höfum hér fundizt“. „Eigi lasta ek þat“,
kvað Karl, „ok kann ek drengskap þínum, at
þú munt vilja sækja einn at mér, ok er þat
þá nökkurr frami, enn ef þú sækir mik með
fleirum mönnum, þá þykki mér þú eigi enda
skildagann við Yngvildi, þann er þú hégzt, áðr
enn þú fekt hennar, ok þykki mér því at eins
skarðit fult í vör þinni, ef þú berr af mér einn“.
Skíði mælti: „Njóta mun ek nú liðs munar, ok
mun nú verða at leggja til slíkt hverr, er sýn-
ist; kalli sá fult skarð Skíða, sem þat vill, enn
sá öðruvís, er svá vill mæla“. Nú veita þeir
Karli atsókn, enn hann verst vasklega, ok drap
þrjá menn Skíða, enn særir flesta som eftir
váru; léttu þeir eigi fyrr enn þeir drepa Karl.
Þeir Ljótólfr ok austmennirnir berjast í öðrum
stað, ok falla þeir fyrir Ljótólfi allir, ok svá
Svarthöfði ok Ögmundr, fylgdarmenn Karls;
höfðu þeir drepit hálft lið Ljótólfs. Ok eftir
þat fór hann heim. Ok er þetta fréttist til
Upsa, þá lætr Þorgerðr færa Karl ok aust-
mennina upp til Karlsár, ok váru þeir þar lagðir

72 SVARFDÆLA SAGA.

í skip ok fé mikit með þeim, ok heitir þar at
Karlsá síðan.

(7, Eftir þessi tíðendi færir Þorgerðr bú
sitt upp á Grund, ok hefir þó annat bú at
Upsum. |

Nú líðr á sumarit. Frá því er nú sagt, at
Þorgerðr kennir sér sóttar, ok elr hon. svein-
barn; er sjá sveinn nefndr Karl eftir föður
sínum; hann vex þar upp, ok er snemma mik-
ill vexti, ok er hann var nökkurra vetra gam-
all, þá óxu þó eigi mikit vitsmunir hans; hann
mælti ékki orð, ok því var hann kallaðr ómáli,
ok ekki maðr eindæll.

Þorkell Skíðason fór þá heim til föður síns,
ok vaxa þeir þar upp allir bræðr, synir Skíða,
ok eru efnilegir allir. |

Nú líðr svá fram nökkura vetr, at ekki
gerist til tíðenda. Ljótólfr amast ekki við bygð
Þorgerðar, ok hefir einn mannvirðing alla.
Karl Karlsson vex upp með móður sinni, þar
til er hann er tólf vetra gamall, ok töluðu þat
flestir, at hann væri fí. Þorgerði óhægðist
fjárhagrinn mjök, því at hon hafði mjök í
kostnaði; váru verk jafnan lítil, enn engi fyrir
til umsýslu utan stokks. Þat var því næst, at
hestaþing var nefnt uppi fyrir Tungugerði;
skyldi þeir etja hestum Ljótólfr ok Þorkell
Skíðason; mörgum var þar öðrum hestum til
mælt, þó at þeir menn sé eigi nefndir, er þá

!

SVARFDÆLA SAGA. 73

áttu. - Á Grund váru rekin at hross um dag-
inn, þau er menn skyldi ríða; þar var eitt hross
þrevett ótamit; þat var svá mikit sem þau er
stærst eru, ok fax á mikit. Karl ómáli var
úti, er hrossin váru heim komin; hann sá hross
hit ótamda, ok hleypr á, ok þrifr taglit; hann
less sik fram með, ok fær þrifit hálsinn, enn
þat æðist við, ok hleypr víða um völlinn. Karl
fylgir vel, ok léttir eigi fyrr, enn hann komst
á bak, ok krækir fótum niðr undir kviðinn,
enn heldr í faxit; hrossit hleypr aftr ok fram,
til þess er þeir eru búnir sem fara ætla. Þá
reið Karl með þeim upp eftir hólunum; hljóp
þá hrossit ýmist fyrir þeim eða eftir, ok gerðu
menn óp mikit at honum. Upp koma þeir til
manna mótsins; hleypr Karl af baki hrossi sínu,
ok settist niðr einn saman; þar hafði maðr
kastat niðr glófum ok lá hjá öx silfrrekin.
Karl tók upp ok leggr í kné sér hvárttveggja,
hann strauk einatt öxina, ekki gekk hann til
hestavíga. Enn Þorkell Skíðason hafði þessu
þar niðr kastat, ok er lokit var hestavígum,
litaðist hann um, hvar hann hafði lagt handa-
gervi sína, ok þá sá hann, hvar Karl sat ok
strauk öxi hans. Gekk Þorkell þá at honum,
ok mælti: „Þykki þéröxin góð, Karl?“ Hann
þagði, ok leit frá honum út. „Sjá þykkjumst
ek, at þér þykki góð öxin, ok ræð ek þér, at
þú þiggir öxina ok glófana með í föðurbætr“..,

74 SVARFDÆLA SAGA.

Karl spratt upp ok kastaði frá sér öxinni, ok
kom í stein, ok brotnaði ór allr muðrinn, ok
settist niðr annars staðar. Þorkell gekk til
Ljótólfs, ok sýndi honum, hversu afglapi sjá
hafði leikit öxina, — „ok hefir hann nú sýnt,
hvat fóli hann er“. Ljótólfr segir: „Heimskr
sýnist yðr hann vera hjá yðr, enn mér lízt
hann yðr hygnari, ok svá mun reynast“. „Þetta
hefir þú aldri fyrr mælt“, segir Þorkell. „Ekki
hefi ek orð lagit til þess“, segir Ljótólfr. „Þetta
skal reyna“, segir Þorkell, „hvárr okkarr vitr-
ari er; ek hefi hér þrjár merkr silfrs, er ék ætla
at bjóða honum í föðurbætr, ok hefi ek þat at
marki, at hann er fífl, ef hann þegir við, enn
ef hann svarar, þá er hann ekki jafnheimskr
sem hann lætr“. „Freista máttu, ef þú vill“,
segir Ljótólfr, „enn ráðlegra þætti mér, at þér
ættið ekki við hann, meðan hann talar eigi til
yðar“) Þorkell segir: „„Freista mun nú verða
um sinn“, — ok gengr Þorkell þar at, sem
Karl sitr, ok hefir sjóðinn í hendi ok réttir at
honum, ok mælti: „Viltu fé, Karl“? — enn
hann þagði við; hann spurði annat sinn hins
sama. Karl svarar: „Viltu fé, Karl“? Þor-
kell segir: „Þat vissa ek, at þú myndir mæla
kunna; ek vil nú gjalda þér fé þetta í föður-
bætr — þrjár merkr silfrs“. Karl tók við, ok
setti sjóðinn á nasar Þorkeli svá fast, at brotnuðu

SVARFDÆLA SAGA. 75

tvær tennr ór höfði honum, ok stóðu blóðbogar
ór andlitinu, ok gekk Þorkell á brott við svá
búit, enn Karl fór til sinna manna, — ok er
Ljótólfr sér þetta á honum, spyrr hann, hví
hann er svá. Hann segir: „Karl ómáli laust
mik með sjóðnum“. Ljótólfr segir: „Þér var
engi þörf at eiga við hann, ok munu þit ekki
jafnir menn reynast, ef þit skulut nökkut við
- eigast“. Nú hlaupa menn í tvá staði, ok ríða
síðan heim af hestaþinginu. Þeir Karl ríða,
þar til er þeir koma út yfir á. Þá nam Karl
staðar ok mælti: „Hverir munu þeir vera með
þingmönnum mínum, ef ek þarf nökkurs við,
at mik stoði“. Þeir spurðu, hvers hann beidd-
ist. Hann sagði: „Ekki meira enn eins dags
verk, þá er ek kref yðr til, enn yðr skal ekki
í skaða“. Þeir svara: „Hvat muntu fram
leggja at verkalaunum“? Hann mælti: „Hund-
rað silfrs mun ek fá hverjum yðar, ok mun ek
kjósa dag til, nær þér skuluð vinna mér; mun
ek þá gera yðr vara við“. „Varði oss þess“,
sögðu þeir, „at þú myndir góðr drengr vera,
enn ekki kom oss þat í hug, at þú myndir svá
mikit verkkaup gefa á einum degi, ok viljum
"vér þat gjarna, eða hversu margir viltu at vér
sém“? "Eigi færi“enn átján“, segir hann, „ok
mun ek afgreiða yðr féit, þá er þér vilið, enn
ráðit kalla ek kaupit“, Segir hann. Þeir játa
nú þessu, ok skildu við svá búit, ok reið Karl

76 SVARFDÆLA SAGA.

á Grund; ok sat þar of vetrinn, þar til er
váraði. Þá sendi hann eftir þeim bræðrum
sínum Þorgrími, Þorsteini ok Þorvaldi, ok er
þeir kómu, fagnar Karl þeim vel, ok þá lætr
hann breiða út eina öldungs húð mikla, ok
steypir þar niðr á gulli ok silfri, því sem innan
veggjar var, því at þeir bræðr vildu skifta láta,
ok þótti þeim horfa til auðnar, ef eigi væri
- skift. Karl stóð hjá, meðan þeir skiftu, ok
lagði ekki til, enn þá er skift var, rótaði Karl
saman fénu, ok lagði ekki til, ok gekk brott
þegjandi. Þeir spurðu, hví hann gerði svá,
enn hann þagði. Þeir skiftu þá aftr, enn
Karl rótaði jafnan saman. Þá spyrja þeir enn,
hví hann gerði svá, — „ok vilju vér, at þú
skiftir, enn vit kjósim“. Karl kvað eigi svá
vera skyldu. „Hvat þá?“ segja þeir. Karl
segir: „Þit skuluð gera annathvárt, hafa fé
alt ok hefna föður várs, eða ek mun hefna
hans, ok hafa fé alt, eftir því sem þá fellr
auðna til, ok skuluð it ór öllum vanda þar um“.
Þeir kusu heldr at hafa ekki af fénu, ok fara
þeir bræðr heim, ok liðu nú stuudir.

28. Nú heimtir Karl at sér menn þá alla,
sem honum höfðu verkum heitit. Brugðu þeir
skjótt við, ok ætluðu, at þeir myndi eiga at
fara til verks nökkurs, ganga at garðlagi eða
húsan, fyrir því at mart hús var komit at falli.
Enn er þeir kómu, tók Karl vel við þeim, ok

SVARFDÆLA SAGA. 71

váru þeir þar um nóttina. Um morgininn er
Karl snemma á fótum, ok bað menn upp standa,
ok er menn váru klæddir, bað Karl þá ganga
til dagverðar — „ok vil ek þér gangit svá til
verka“. Þeir játtu því. Hann var frammi, á
meðan þeir mötuðust, ok berr út í tún alls
konar herklæði. Ok er þeir koma út, sjá þeir,
at Karl er herklæddr; skaut þeim þá skelk í
bringu, ok vildu nú gjarna hafa öngu keypt.
Beir stigu nú á hesta sína. Veðri var svá
farit, at þoka var svá mikil, at hvergi sá bæja
í milli. Karl ríðr nú suðr ór garði ok upp á
hóla, ok allir þeir eftir honum. Hann ríðr þar
til er hann kemr í Skíðadal á Möðruvöllu; þat
var snemma morgins, ok var Yngvildr eigi upp
risin. Karl ríðr at húsabaki, ok segir at þeir
skyldu bíða hans þar. Ríðr Karl at dyrunum,
ok gengr griðkona ein út. Karl frétti, hvárt
Skíði væri heima. Hon kvað hann farinn upp
til rétta undir hlíðina — „ok þar eru synir
hans“. „Er Yngvildr heima?“ segir Karl. „Hon
er í rekkju sinni“ segir hon. Karl ríðr nú ok
þeir förunautar hans til réttanna, ok handtóku
þeir þá feðga þegar, ok leiða heim í tún. Síð-
an gekk Karl inn í bæ, ok biðr Yngvildi upp
standa. Hon stóð upp ok vildi klæðast, ok
komst ekki nema í serk sinn. Karl tók í hönd
henni ok leiddi hana út í tún, ok setti niðr
einhvers staðar í túninu; hon var faldlaus, ok

78 SVARFDÆLA SAGA.

hafði hárit bæði mikit ok fagrt. Karl brá þá
sverði ok mælti til Ingvildar: „Hversu mikit er
nú skarðit í vör Skíða?“ „Nei“, segir hon,
„aldri er þar nú skarð“. Hann tók þá Þorkel.
son þeira hinn elzta, ok hjó höfuð af honum,
gekk síðan til Ingvildar ok spurði, hvort fult
væri skarðit í vör Skíða. Hon kvað þat fult
með öllu. Tók hann þá annan son hennar, ok
hjó af honum höfuðit. Hann gekk til hennar
ok spurði hins sama. Hon kvað ekki skarð í
vera ok svaraði hínu sama. Hann tók þá hinn
yngsta son þeira, Björn, ok bjó höfuð af hon-
um; gengr síðan til Yngvildar, ok þerrir sverðit
eftir miðri skyrtu hennar, ok spyrr, hvárt fult
væri skarðit í vör Skíða. Hon segir, at hann
þyrfti ekki jafnan at klifa hins sama — „ok
hefir þat allvel gróit“. Hann gekk þá at Skíða
ok spurði, hvárt hann vildi þiggja líf at sér.
Hann kvaðst þat gjarna vilja þiggja — „þó at
ek þæga at miklu verra manni“. Karl mælti:
„Þá máttu fara hvert er þú vill, enn ek mun
taka upp bú þetta, ok mun ek fá þér fararefni,
svá at þú megir fara hvert er þú vill, enn eigi
vil ek at þú finnir Ljótólf“. „Hvat leggr þú
þá til?“ segir hann. Karl segir: „Þú skalt
fara utan á einhverju skipi, enn ek mun fá þér
fé þat, er mér sýnist“ — hann fekk honum
tvá hesta, ok mælti: „Þú skalt fara upp ór
garði ok svá vestr; far sem ek kenni þér, ella

SVARFDÆLA SAGA. 79

mun ek gera til þín ok drepa þik“. Skíði fór
nú sém Karl bauð honum, til þess er hann
kom suðr á Hyrar, ok fór utan; ok er hann
fyrst ór sögunni. Karl tók upp búit ok færði
á Grund. Hann lét Yngvildi fara með sér, ok
setti hana sér hit næsta. Jafnan gekk Karl
með bert sverðit, þat sem hann hafði vegit
sonu hennar með, ok spurði hana jafnan, hvárt
fult væri skarð í vör Skíða. Hon kvað þat
aldri jamfult hafa verit sem nú.

Karl sat á Grund þann vetr. #Ljótólfr lét
sém hann vissi eigi, hvat fram hafði farit. Ok
um vetrinn réðu vinir Karls honum, at færa
bygð sína af Grund, ok þótti seta hans þar ó-
varleg, svá nærri Ljótólfi, ok báðu hann fara
til Upsa, ok svá gerði hann. Karl bjó at Ups-
um einn vetr, ok tók mjök at þverra fjárkostr
hans. Móðir hans spyrr hann at, hversu hann
ætlar til um bú sitt, enn hann gekk undan
þegjandi. Einn dag um várit gekk Karl á
brott, ok hafði heim hest sinn ok ríðr upp til
Hofs. Ljótólfr var í hvílu. Hann drap á dyrr,
ok gekk út verkkona ein; hon heilsaði Karli
ok spurði, hvert hann skyldi fara. Hann kvaðst
eigi lengra mundu fara at sinni, ok frétti, hvárt
Ljótólfr væri heima. Hon kvað hann heima
vera — „ok far þú á brott hvatloga, því at
hann vill öngvan mann feigara enn þik“. „Ek
vil þó finna hann“, kvað Karl, „ok seg ek biðja

80 SVARFDÆLA SAGA.

hann út ganga“. Hon gengr inn ok kallar á
Ljótólf, ok segir, at Karl ómáli vill finna hann.
„Hversu margmennr er hann?“ segir Ljótólfr.
Hon kvað hann vera einn saman. Margir menn
stóðu upp ok vildu ganga út með honum.
„Eigi þurfið þér upp at hlaupa“, segir Ljótólfr,
„ek vil einn ganga út ok vita, hvat hann vill“.
Nú gengr Ljótólfr út, ok heilsar Karli. Hann
tók því vel. „Hvat viltu mér Karl?“ segir
Ljótólfr. Karl segir: „Ek vil at þú gangir á
götu með mér, því at við þik er erindit“. Ljót-
ólfr mælti: „Eru nökkurir með þér?“ „Ek
er einn saman“, segir Karl. „Skamt mun ek
fara“, segir Ljótólfr, „því at ek á lítt vanda
til at leiða menn á götu, allra helzt, ef eigi
eru vinir mínir“. Karl veik hestinum ofan
fyrir hlaðit. Ljótólfr gekk með honum ofan til
árinnar ok út með ánni til Þingavaðs. Hann
kvaðst ekki mundu fara lengra — „ok lúk er-
imdum þínum“. Karl segir: „Ek vil at þú
takir við öllu fé mínu, löndum ok lausum aur-
um, ok haf ávöxtu af, ok far með, sem þú
eigir, þar til sem ek kem aftr“. „Hvat ætlar
þú fyrir þér?“ segir Ljótólfr. „Ek ætla utan“,
segir Karl. „Margir eru aðrir menn til at taka
við fé þínu, ok er eigi víst, at þú náir, þá er
þú vill“, kvað Ljótólfr. Karlsegir: „Því hefi
ek þessa leitat, at mér þykkir mitt hvergi betr
komit, enn hjá þér“. Ljótólfr segir: „Undar-

SVARFDÆLA SAGA. 81

legr maðr ertu, Karl, enn þó vil ek þessu játa,
at taka við fé þínu, ok mun þat flestra manna
mál, at þú verðir heimskr af þessn“. Þrjá
vetr var ráðit umboð Lijótólfi, ef Karl kæmi
eigi fyrr til, enn lanst, þegar er hann kæmi til.
Hann ríðr nú heim ok segir móður sinni þessa
ráðagerð. Hon svarar: „Þá verðr þér ilt til
manna, at varðveita fé þitt, ok er þat vænna,
at þú náir aldri“. Karl segir: „Ek sé fyrir
því, enn ekki þú“.

29. Nú ríðr Karl vestr til Skagafjarðar, ok
kaupir skip, er uppi stóð í Kolbeinsárósi, at
þeim manni, er Bárðr hét, ok gerði félag við
hann, ok rézt til skips, þegar er hann var bú-
inn. Hann lét fara með sér Yngvildi fögrkinn,
ok gerði hann þat til skapraunar við hana,
enn eigi fyrir ræktar sakar. Eftir þat sigla
þeir í haf, ok kómu við Þrándheim. Bárðr
spyrr, hvat Karl ætlar fyrir sér. Karl segir:
„Ek vil afla mér fjár, því at langt er sumars
eftir. Ætla ek at halda til Danmerkr“. Bárðr
segir: „Þat líkar mér vel, ok vil ek fara með
þér“. Halda þeir nú til Danmerkr, ok kómu
þar síð um hanstit, ok er þeir hafa skamma
stund þar verit, kómu tveir menn af landi
miklir og illilegir, ok er þeir koma í kaup-
stefnu, fréttu þeir, hvárt nökkurr hefði ambátt
at selja þeim. Karl spurði, hvat þeir myndi
við gefa. „Þat sem vill“, segja BO Karl

82 SVARFDÆLA SAGA.

segir: „Á ek ambátt, ok mun ykkr dýr þykkja,
ok eigi veit ek, hvárt þit getið þjáð hana, því
at hon er „óvön verknaði“. Þeir kváðust þat
mundu ábyrgjast — „ok met þú hana“, segja
þeir. Karl segir: „Hon skal vera fyrir þrjú
hundruð silfrs“. „Þess þyrfti“, segja þeir, „at
hon ynni mikit ok vel, svá dýr sem hon er,
ok vilju vit sjá hana“. Karl gekk á skip út,
ok bregðr sverði, ok spyrr Yngvildi, hvárt fult
væri skarð í vör Skíða. Hon segir þat aldri
jamfult verit hafa sem nú. „Þú skalt ganga á
land með mér“, segir hann, ok tók í hönd
henni ok leiddi hana upp ok sýnir þeim am-
báttina. Þeir kváðust enga ambátt jamfagra
sét hafa. Þeir töldu honum nú silfrit. Karl
mælti: „Þat skil ek til, at kaupa hana því-
líku verði, ef mér sýnist“. Þeir segja: „Ekki
muntu í raun koma um þat, ok er þat líkara,
at vér sjámst aldri“. Síðan gengu þeir á
brott með hana, enn hon sperðist við, ok tók
annarr í hár henni ok leiddi hana, enn annarr
hafði svipu í hendi ok keyrði hana. Karl gengr
til skips. Bárðr spyrr, hvat hann vildi at þeir
legði fyrir sik. Karl segir: „Hér munu vér
í vetr vera“. — Bárðr spyrr at vári, hvat hann
vill at hafast. Hann segir: „Spurt hefi ek til
víkings þess, er Björgólfr heitir; hann hefir
langskip mörg ok lið vandat; því vil ek fara í
sveit með honum, ok afla svá fjár ok frægðar“.

SVARFDÆLA SAGA. 88

Bárðr segir: „Þá munum vit skilja félagit,
fyrir því at ek er engi hermaðr“. Karl mælti:
„Þú skalt fara með skip okkart, sem þú eigir,
enn er vit finnumst, geru vit sem okkr sýnist“.
Skiljast þeir nú góðir vinir, ok fór Karl leiðar
sinnar.

30. Svá er sagt, at Karl fekk sér eina róðr-
arskúta, ok heldr suðr með landi, þar til at
þeir koma at einni ey. Þar var Björgólfr fyrir.
Karl rær at skipunum ok spyrr, hverr fyrir
réði. Einn maðr gekk út á vígit, ok sagðist
hann heita Björgólfr — „eða hvat heitir þú ?“
Hann kvaðst Karl heita. „Hvaðan ertu af
löndum?“ segir Björgólfr. „Ek er af Íslandi“,
segir Karl. „Hvert ætlar þú at fara?“ segir
Björgólfr. Hann segir: „Ek hefi nú sótt mitt
erindi, er ek hefi þik fundit, ok vilda ek ráðast
í föruneyti með þér, ok afla mér svá fjár“.
Björgólfr tók við honum, ok gengr Karl á skip,
ok setr Björgólfr hann hit næsta sér. Þeir
halda síðan í Suðrríki ok herjuðu víða um lönd,
ok hafa sigr, hvar sem þeir koma; liggja þeir
svá tvá vetr Í víkingu. Eitt sinn mælti Karl
við Björgólf: „Nú mun ek létta hernaði ok
fara norðr í lönd“. Björgólfr segir: „Þú munt
ráða, enn gjarna vilda ek, at vit skildim eigi,
því at ek hefi öngvan slíkan dreng reyndan
sem þik“. Nú fara þeir báðir til Danmerkr,
ok sitr Karl þar um vetrinn. Enn um várit

84 CO SVARFDÆLA SAGA.

——

kaupir hann knörr mikinn, ok á einn saman.
farm allan. Ok er hann var mjök búinn, sér
hann hvar tveir menn ganga ok leiða konu
millum sín; þar kennir hann kaupunauta sína
ok Yngvildi, ok hekk annarr trefill á bak enn
annarr í fyrir. Þeir sögðu Karli: „Hér föru
vit með ambátt þá, er þú seldir okkr, ok höfn
vit öngu kaupi verr keypt. Vit börðum hana
aldri svá, at hon vildi vinna fyrir okkr, ok
vilju vit nú gjarna selja þér hana aftr“. Karl
segir: „Ek vil ok nú kaupa hana“ Hann
taldi þeim jammikit silfr, sem þeir fengu hon-
um, ok leiddi hana til skips, ok lét gera henni
laug, ok klæddi hana góðum klæðum, ok gerði
hana sæla, sem þá er hon var sælst.. Eftir þat
heldr hann til Íslands ok kemr skipi sínu í
Svarfaðardalsárós, ok færir varnað sinn til Upsa.
Bú hans hafði þar staðit, meðan hann var utan.
Urðu menn fegnir mjök hans heimkvámn. Hann
reið nú til Hofs ok hittir Ljótólf goða. Ljótólfr
fagnar honum nú vel, ok spyrr, hvert hann
ætlar at fara. Hann kvaðst eigi lengra fara
mundu — „vil ek nú taka við fé mínu“. Ljót-
ólfr segir; „Hefir þú eigi með tekit áðr ok
sezt í búit?“ Karl segir at öngu væri eytt at
svá búnu, — „ok muntu nú skifta af þínum
hlut, því at ek veit, at þú munt eiga búit at
helmingi eða meir“. Ljótólfr segir: „Þat þykki
mér ráð, at í vár sé skift féinu, ok vil ek, at

SVARFDÆLA SAGA. 8ð

þú farir með, sem þú eigir“. Karlmælti: „Þá
mun Verra verða, því at eyðast mun nökkut
þar til“. Verðr nú sem Ljótólfr vildi, ok skilja
þeir, ok fór Karl heim til Upsa, ok sat þar of
vetrinn með fjölmenni.

At liðnum vetri reið Karl til Hofs, ok hitti
Ljótólf. Hann spyrr, hvat Karl vildi. „Ek vil
at vit skiftim féinu“. segir Karl, „ok er nú ó-
hægra, enn næst, þá er ek beidda, því at ek
hefi eytt miklu fé í kostnaði í vetr“. Ljótólfr
sagði: „Hvat ætlar þú fyri þér, ef féinu er
skift“? „Ek ætla utan“, segir Karl, „því at
mér er lítt hent búit“. Ljótólfr mælti: „Hverr
skal þá hafa umboð þitt, meðan þú ert á brottu“.
Karl segir: „Þér hefi ek ætlat, ef þú vill“.
Ljótólfr segir: „Þá þætti mér eigi skifta þurfn,
enn kynlegt er, at þú vill jafnan fá mér í
hendr fé þitt, því at óvíst er, hvárt ek verð
jafn drengr í hvert sinn“. „Hversu sem þat
ferr“, segir Karl, „þá mun ek mitt umboð þér
í hendr fá“. „Eigi þarf þá at skifta“, segir
Ljótólfr — ok tekr hann við umboði Karls í
annan tíma.

öl. Nú ríðr Karl heim ok lætr búa skip
sitt, enn er hann er búinn, leiddi hann Yng-
vildi fögrkinn til skips með sér, ok váru skaps-
munir hennar hinir sömu. Karl helt í haf, ok
gaf vel byri, ok tóku Þrándheim. Var Karl
þar of vetrinn. Enn um várit helt hann til

86 SVARFDÆLA SAGA.

Svíþjóðar. Ok er hann kemr í einn kaupstað,
kom einn maðr af landi ofan, mikill ok illi-
legr, ok falar ambátt, ef til væri. Karl mælti:
„Ek hefi at selja, ok mun þér dýr þykkja, —
eða hvat heitir þú“? „Rauðr heiti ek“, segir
hann, „ok met þú ambáttina“. Karl segir:
„Sex hundruð silfrs“, -- ok þessu kaupa þeir;
— „ok þykki mér því betr“, segir Karl, „sem
þú gerir hana vesalli“. Síðan gengr Rauðr á
land upp með hana, enn Karl ferr í kaupferðir
til ýmissa landa, ok var þrjá vetr í þessarri
iðju. Karl var of vetrinn í Noregi, ok fór um
kaupstefnu þangat, sem Haleyri heitir. Ok
einhvern dag gengr maðr af landi ofan, ok
leiðir eftir sér konu svá nökta, at aldri beið á
henni ríðanda ræxn. Hon var alblóðig. Karl
frétti, með hvat hann færi. Hann svarar:
„Þetta er ambátt ill ok aum, er ek keypta
hinn fyrra dag; enn þessi ambátt ferr mjök at
kaupum, ok þykkist sá betr hafa, er lausa lætr,
enn hinn, er við tekr“. Karl mælti: „Hvat
heitir þú“? Hann segir: „Ek héiti Brynjólfr“.
„Þú munt gera ambáttina fala“, segir Karl.
Brynjólfr mælti: „Eigi nenni ek at selja hana
með afföllum; mun ek heldr kvelja hana til
dauða“. Karl kaupir nú ambáttina, ok telr hon-
um fyrir hana sex hundruð silfrs ok leiðir hana
til skips, ok var þar nú Yngvildr fögrkinn.
Hon lagði þá hendr nm háls Karli, ok grét

SVARFDÆLA SAGA. 87

mjök, enn þat hafði hann aldri fyrr sét, at
henni hefði nökkurs fengit, hvat sem at henni
hafði borizt. Karl lætr gera henni lang, ok fá
henni góð klæði. Þá gekk Karl til tals við
hana, ok brá sverði því, er hann hafði vegit
með sonu hennar, ok spurði, hvárt fult væri
skarðit í vör Skíða. Hon segir þat aldri fult
“mundu verða. „Þá mun ek af leggja heðan
af, at gera til þín, ok svá mynda ek fyrr gert
hafa, ef þú hefðir þetta fyrr mælt. Skal ek nú
færa þik Skíða bónda þínum, því at ek veit,
hvar hann er niðr kominn“. Þegar er byr gaf,
siglir Karl til Írlands, ok hefir frétt af, hvar
Skíði var fyrir. Hann var þar genginn á land
upp at berjast við Íra. Hafði hann þá unnit
mikinn hlut af Írlandi, ok ætlaði, at nú skyldi
til skarar skríða með þeim. Karl kom þar at
landi, sem Skíði var fyrir; ok þá er Karl kom
til orrustu, var Skíði búinn at flýja. Gengr
Karl þegar í lið með Skíða ok hans menn, ok
berjast þann dag allan, ok gekk Karl jafnan í
gegnum lið Íra, ok er svá sagt, at hann feldi
höfðingja þann, er fyrir því liði var, er Skíði
hafði barizt við, ok nálega alt þat lið. Eftir
bardagann gengr Skíði at Karli, ok spyrr,
hverr honum hefði lið veitt. Hann segir: „Þessi
maðr hefir verit óvinr þinn, ok heiti ek Karl,
son Karls hins rauða, ok var þat mest erendi

88 SVARFDÆLA SAGA.

mitt hingat, at veita þér lið, ok bæta þér svá
sonu þína“. Þá fagnaði Skíði honum vel, ok
bauð honum allar sæmdir með sér at þiggja —
„ok eigi vanstu þat framar, enn þú áttir, at
drepa sonu mína, þó at þú hefndir föður þíns“.
Karl segir: „Hér hefi ek Yngvildi fögrkinn,
konu þína“. Skíði segir: „Ek vil eigi, at hon
komi í augsýn mér; ek hefi eigi verra verk
unnit, enn þat er af henni hlaut, er ek drap
föður þinn“. Þar var Karl of vetrinn. Enn
Yngvildi var fengin önnur vist.

32. Um várit býst Karl af Írlandi með
miklum sæmdum, er Skíði veitti honum, ok
skildust góðir vinir. Hafði Karl Yngvildi með
sér, ok helt skipi sínu til Noregs; var þar vetr
annan. Síðan helt hann til Íslands, ok kom
skipi sínu í Svarfaðardalsárós. Stóðu bú hans
at Upsum ok annat at Grund, ok höfðu kvik-
féin mikit fram gengit at hvárutveggju búinu.
Karl reið upp til Hofs. Fagnaði Ljótólfr hon-
um vel. Karl mælti: „Nú er hér komin Yng-
vildr fögrkinn, vil ek at þú takir við henni;
máttu nú gifta hana hverjum, er þú vill, því
at engum mun hon nú of stór þykjast“. Ljót-
ólfr segir: „Þar er sú kona, er ek vilda aldri
sjá, því at þat verk hefi ek verst unnit, er af
henni leiddi, þá er ek lét drepa föður þinn“.
Karl segir: „Nú vil ek, at þú skiftir fé með
okkr; vil ek taka við jafnmiklu, sem þú tókt

SVARFDÆLA SAGA. 89

af mér, enn ek ætla þér ávöxt þann, er orðit
hefir“. Ljótólfr mælti: „Þat eina stendr sam-
an at Upsum ok at Grund, at ek ætla mér
ekki af“. Karl segir: „Gott þykki mér, at
þiggja sæmdir af þér; sé ek, at þú gefr mér
allan ávöxtinn“. Ljótólfr mælti: „Rið nú til
Upsa; ok tak þar við búi þinn“. — Síðan sætt-
ust þeir heilum sáttum, ok heldu vel sína vin-
áttu. Reið Karl til Upsa. Ljótólfr tók við
Yngvildi fögrkinn, ok kunnu menn þat eigi at
segja, hvárt hon hefir gift verit, enn sumir
segja, at hon hafi tortímt sér af óyndi. Ljót-
ólfr bjó at Hofi, þar til er hann lézt, ok fanst
hann í óþokkadæl nökkurri á ofanverðum vell-
inum, ok stóð í gegnum hann saxit, er gert
var ór sverðinu Atlanaut, er Klaufi átti, ok
Ljótólfr fekk eftir bardaga þeira Karls hins
ranða. Ljótólfr var færðr suðr ok ofan á völl-
inn.
Yfirgangr Klaufa gerðist svá mikill, at hann
meiddi bæði menn ok fé. Karli þótti mikit
mein á um Klaufa frænda sinn, er hann gekk
aftr, ok fór til haugs hans, ok lét grafa hann
upp; var hann þá enn ófúinn; hann lét gera
bál mikit á steini þeim, sem var fyrir ofan
garð á Klaufabrekkum, ok brenna hann til ösku.
Karl lét gera blýstokk ok koma þar í öskunni,
ok rekr á tvá járnhanka;, síðan sökti hann

90 SVARFDÆLA SAGA.

stokknum í hver, sem er fyrir sunnan garð á
Klaufabrekkum. Steinn sá, er Klaufi var á
brendr, stökk sundr í tvá hluti. Varð nú aldri
mein at Klanfa síðan.

Karl sat at Upsum lengi ævi, ok er þat
sumra manna Sögn, at hann hafi utan farit ok
'aukit þar ætt sína, enn fleiri segja, at hann
hafi átt Ragnhildi Ljótólfsdóttur, ok mörg börn
með henni. Böggvir hét son hans, er bjó á
Böggvisstöðum; annarr Hrafn, er bjó á Hrafns-
stöðum; Yngvildr hét dóttir hans, er bjó at
Yngvildarstöðnm. Enn er eyddist fé fyrir Karli,
þóttist hann eigi búa megu at Upsum fyrir
kostnaðar sakar, ok sakar Ljóts Ljótólfssonar.
Ljótr tók við manna forræði eftir föður sinn,
ok bjó at Völlum. Tók þá at greinast með
þeim Ljóti ok Karli, ok vildi Karl víkja brott
ór dalnum, ok segja menn, at hann hafi farit -
til Óláfsfjarðar, ok setti þar bæ sem heitir at
Karlsstöðum, ok bjó þar til elli, ok þótti hinn
bezti drengr.

Margir menn eigu at telja til Karls hins
unga, enn Ljótr hafði manna forræði um allan
dalinn.

Böðvarr hyggju vér at búit hafi at Urð-
um, son Eyjólfs breiðhöfða, er Urðamenn eru
frá komnir, Kyjólfr breiðhöfði var son Þorgils
mjöksiglanda.

SVARFDÆLA SAGA. 91

Margar eru sögur af valla-Ljóti, ok var
hann hinn mesti höfðingi. Ljótr lét drepa Eyglu-
Halla, frænda Karls unga. Ok lýkr hér nú
Svarfdæla sögn, með þvílíku efni.

Vísnaskýringar.

1 (Óvís höf.). Hykk at sá heiti Hrolfr nefglita, os
býðr at verja Klaufa konu. Munattu, boggvir, njóta
brúðar, nema þú nemir nefglitu lífi.

Vísan er auðskilin, enn kemr í bága við frásögn
sögunnar.

Eg hygg at sá heiti Hrólfr nefglita, sem býðr að
varna þess, að Klaufi fái konunnar. Muntu eigi, boggvir,

njóta brúðar, nema þú vegir (Hrólf) nefglitu.

2 (Óvís höf). ..... Hrólfr nefglita hlær mest at
því, nærgi es vér gjöldum þetta greppi.
Detta virðist vera síðari helmingr vísu, enn ekki er
ljóst, hver hugsunin er, af því að svo mikið vantar í vís-
una. Enn orðin eru auðskilin; nærgi = nær sem.

8 (Karl hinn rauði), Ek veit at seggir sátu inni.
Ljótólfr, sá es leiðir lof, ræðr fyr óskjóta! — slíkt es
minnilegt. — Ek get at enn verði ýmsir brimsoldskerð-
andar? brögðum fegnir. Hlátr skal hegna herðinjótumð.

1. óskjóti, óskundi, farartálmi. — 2. brims-eld-skerð-
andi, gullskerðandi, mannkenning. — 8. herðr, sverð;
herðinjótr mannkenning.

Eg veit, að seggir sátu inni. Ljótólfr, sem gerir lofið
leitt (verðr eigi lofaðr) ræðr fyrir óskunda (farartálma) .

VÍSNASKÝRINGAR. 98

a ð

Eg ætla að ýmsir eigi hér högg Í annars garð. Það mun
verða hlegið að þeim.

4 (Klaufi), Mál es ganga í meyjar hvílu; emk mjök
„Stygglega höggur“!; fögr drós flýgr eigi í faðm mér
mögrum. Munat oss batna um þessa þrá. Þat
kváðu hjú rétt.

1. 8. vísuorðið: „mjök emk stygglega höggur“, gæti
verið: mjök emk stugglega hnugginn, som dr. Finnr
Jónsson hefir bent á.

Síðari helmingr vísunnar er lítt skiljanlegr, af því að
síðasta vísuorðið lítr út fyrir að vera rangt. Hér er
sett „bana manni“ fyrir „hana manni“; handritin hafa
einnig „banna manni“.

Dað er mál að ganga í hvílu til konu; mér er ó-
hægt; hin fagra kona flýgr eigi í faðm mér mögrum.

5 (Þorleifr jarlsskáld). Boggvir hjó fyr mér
sneggvan belg, enn ál! og verjuð fyr Áláfi. Svá skal
baggvir, búinn við bölð, verða hoggvinn, ef vér lifum.

1. ál = ól. — 2. verja, yfirhöfn, kápa; orðið er enn
til í alþýðumáli. — 8. búinn víð böl, tilbúinn að gera ilt,
rangsleitinn.

Að öðru leyti þarf vísan engrar skýringar við.

6 (Þorleifr jarlsskáld). Ek rauð randa víti? á
rítorms sakar gæði“. Mens meiðr?, sverð tók at grenja
í Malma veðri“. Hringa fitjar ára felli-Gríðrð söng hætt-
lega meðal fjalla. Ek hlóð fetilstrolla þollið hnitsól?.

1. rönd, skjöldr; randa víti, sverð. — 2. rít, skjöldr;
rítormr, sverð; sverðssök, orrusta, orrustu gæðir, maðr. —
8. mens meiðr, mannkenning. — 4. malma veðr, orrusta.
— 5. hringr, sverð; sverðs-jit, skjöldr; skjaldar ár, sverð;

il

94 VÍSNASKÝRINGAR.

felli-Gríðr sverða, öxi. — 6. fetalstroll, sverð; fetilstrolla
Þþollr, mannkenning. — 7. hnit, orrusta; orrustu sól, sverð.

Eg rauð sverðið á manninum; það söng í því í orr-
ustunni; öxin kvað hræðilega upp í fjöllunum. Eg (hlóð)
honum) feldi hann með sverðinu.

í (Klaufi). Þessi vísa þarf eigi skýringar við.
8 (Klaufl). Þessi vísuorð þurfa eigi skýringar við.
9 (Klaufi). Ekki heldr.

10 (Þorleifr jarlsskáld). Dr. Finnr Jónsson hefir
gizkað á, að fyrri hlutr þessarar vísu mætti vera eitthvað
á þessa leið: ;
Kvaðat sendir mik mundu
mundhyrs rekask undan
dyggr sás drýgja mun eggja
dolg minningu sinni.

D. e. sendir mundbyrs (bandarelds sendir, Karl), sá
er drýgja mun eggja dolg (eggja fjandskap, bardaga)
kvað mig eigi mundu rekast undan minningu (hefnd)
sinni.

Síðari helmingrinn er lítt skiljanlegr. Þar koma fyrir
tvö sverðsheiti, „blóðormr“ og „hræva-gifr“; „brandi“
gæti verið sagnorðið „bendi“, sem séra Eggert Brím hefir
gizkað á, og „hræva gifrs heggr“ gæti værið mannkenn-
ing (Aarb. for nordisk Oldkyndighed, 1884, bls. 142).

11 (Þorleifr jarlsskáld). Hér sitk ok hvetk hvars-
ar jöru randar hlym-brand!, meðan óðir óvinir leiða os
matreiðu“. Bernsklegir eigum báðir ból úti um hellisskúta,
þar es sólar nýtr lítt. Oss hlægir þat eigi.

1. jara, orrusta, jöru-rönd, orrustu baugr — skjöldr;

VÍSNASKÝRINGAR. 95

skjaldar %lymr, orrusta; orrustu brandr (eldr), sverð. —
2. matreiða, matargerð.

Eg sit hér og hvet sverð mitt, meðan skæðir óvinir
gera erfitt um matföng. Við unglingarnir eigum báðir
ból úti í hellisskúta. Það fær oss ekki gleði.

12 (Karl hinn rauði). Hvass hyrvindr mikils styrjar“
gelr hér á húsi; fleinhríðar fæðir“, sá es skal verða hræddr,
vekr ferðð; þan ljóð munu hætt Grísi, es ek vætti, enn
renn þú eigi leiðar linnsveigir?; bíð þú gunnstara
grennisð.

Fyrsta vísuorð mun eiga að vera þannig, svo að aðal-
hendingum sé borgið:

Hvass gelr hér á húsi.

1. styrr, orrusta; orrustu-kyrr = orrustueldr, sverð;
sverðs vindr bardagi. — 2. fleinhríð, orrusta; orrustu-
fæðir, mannkenning, sem reyndar er óvanaleg. — 8. ferð,
atlaga. — 4. línnr, ormr; orma leið, gull; gulls sveigir,
mannkenning. — 5. gunnstarr, valr; gunnstarra-
grennir = qunnstarra-greddir, mannkenning.

Hér dynr vopnagnýr á húsi; maðr, sem verða skal
hræddr, veitir oss atsókn. Þau ljóð munu (verða) hætt
Grísi, að eg vona, enn renn þú eigi, maðr, bíddu mín.

13 (Klaufi), Hér ganga gunnhvöt enni! fram fyr
garð. Eruð vanir vígum sem vér fyrri; höfum sét sól-
heim?, munuð sjá annan. Eruð ér alls of duldir sem
vér.

1. gunnhvöt er tilgáta Benedikts Gröndals í riti hans
„Clavis poetica“. Hvort enni þýðir hér alveg sama og
menn, er óvíst. — 2. sólheimr, veröldin. Hinn annar
sólheimr er =— annað líf.

Hér ganga hraustir menn fram fyrir garð. Þér eruð

96 VÍSNASKÝRINGAR. '

vanir vígum sem vér fyrrum. Ek hefi séð heiminn til
fulls; þér munnð sjá annan heim. Þér eruð duldir alls,
(svo) sem vér vorum (ek var).

14 (Karl hinn rauði). Fyrri partr vísunnar er af-
lagaðr, og verðr ekki skýrðr, eins og hann er. Síðari
hlutrinn er skiljanlegri. — Nærgi' es þeyr? af þeiri, ræð
ek standa í randelds hríðð, þót rigni blóði; þats einu
meinlegra“.

1. nærgi = nær sem. — 2. þeyja þiðna; þeyr (3. pers.
eint.), þiðnar. — 8. rönd, skjöldr; randeldr, sverð; sverða-
hríð, bardagi. — 4. einu meinlegra = lítið meinlegra.

Hvénær sem þessi hríð (drífa) þiðnar (hve lengi sem
orrustan stendr), stend eg í henni, þótt blóði rigni. Það
gerir oss lítið mein.

15 (Klaufi). Dynr er um allan Svarfaðardal. Vinir
várir eru of fyldir valst. Knýjum knýjum, Karls um lið-
ar. Látum Ljótólf goða liggja í urð ok í urð.

1. vínir várir eru of fyldir vals, hefir verið skýrt:
vinir várir eru Í vígahug, enn líklegra er að hér eigi að
standa erut, og að hugsunin sé, at vinir várir sé eigi of
fyldir vals, sé eigi saddir á vígum.

16 (Klaufi). Fyrri helmingrinn er eitthvað aflagaðr,
og verðr eigi skýrðr til falls; síðari helmingrinn er þó
enn óskiljanlegri.

Hugsunin virðist vera: Mönnum mun þykja þetta
mikil tíðindi; margr sér (eða sá) þar bjargarvon. Svo
eru afdrif manna (svá greiðisk lok lýða). „Heimfjöturr“
gæti líka átt við „greiðisk“: „Svá greiðisk langr heim-
fjóturr“ (sbr. heimasnagi' í: „hélt honum ekki heimasnag-
inn, heystálið né konu maginn“ í eftirmælum Torfa sýslu-
manns eftir Hallgrím Pétrsson).

VÍSNASKÝRINGAR. 97

Síðari helmingrinn er öllu óskiljanlegri. Orðið
„skrimta“ þýðir í alþýðumáli að eitthvað sé með lífs-
marki, blakti, hrærist.

17 (Klaufi), Þessi vísa virðist vera vísuhelmingr
(síðari hlutr); eraflaga færðr og verðr ekki fullskýrðr. —
Áli, sækonungr, Ála él, orrusta, Ála éldraugar menn;
ske gæti verið (skæ) — skær, hestr, enn þá vantar fyrri
hlut þeirrar kenningar. „Svimmk við ský“ er sama sem
„jamt læt ek við ský skrimta“; „grimmum vélum“ á
líklega saman.

Nöfn.

mn

ÁAtlanautr (sverð) 58, 65,
57, 89. |
Atli illingr (víkingr) 40.
Austmenn 68, 70, 71.
Álrekr (f. Ljótólfs goða) 29.
Ána (í Norvegi) 28.
Áegeirr rauðfeldr 32, 45,
46, 48, 49, 54, 60, 69.
Ásgeirssynir (== Þorleifr
jarlsskáld ok Óláfr völu-
brjótr) 48, 58, 55, 60, 69,
63, 64.

Bakkagarðr í Svarfaðardal
59.

Bakkavað í Svarfaðardal 58.
Bárðr digri 30.

Bárðr greipr 8l.

Bárðr sterki 65.

Bárðr stýrimaðr 81, 82, 88.
Birna 37.

Birnunes í Eyjafj.s. 87.
Björgólfr víkingr 82, 83.
Björn digri 29.

Björn (húskarl) 88.

Björn ór Teigsfjalli 48.

Björn Hrólfsson (frá Ánu)
28.

Björn Skíðason 66, 78.

Blakksgerði (Blaðsgerði) í
Svarfaðardal 35, 6l.

Bleikudalr 59.

Brekka, bær í Svarfaðardal
39, 45, 46, 49, Bl—ð8,
68.

Brimnesá 70.

Brynjólfr (sænskr maðr) 86.

Búrfellshús í Svarfaðardal
50.

Böggvisstaðir, bær Í Svarf-
aðardal 67, 90.

Böggvir = Klaufi 86.

Böggvir Karls son unga 90

Danmörk 81, 88.
Deildardalr (í Skagafirði) 30.

Eikibrekka í Svarfaðardal
3ð.
Eikieík í Svarfaðardal 35.

NÖFN. 99

Eyglu-Halli 91.
Eyjafjörðr 28.
Eyjólfr breiðhöfði 90.
Eyrar 79.

Eyvindr austmaðr 28.

Fljót, sveit í Skagafirði 62.

Grautelfr (í Svíþjóð) 9.

Gautland 25, 97.

Geira vellir í Svarfaðardal 67.

Geirdís í Holti 66.

Geiri Geirdísarson 686.
Groðrún ( = Þórarna) dóttir
Þorsteins svarfaðar 26.
Grafarhús (Gröf), bær í

Svarfaðardal 68.

Glúmr Skíðason 66.

Grímsey 50.

Gríss gleðill 81, 32, 33, 34,

85, 36, 87, 38, 39, 40,
41, 42, 43, 44, 45, 46,
54, 56, 57.

Grund, bær í Svarfaðardal
29, 84, 35, 86, 41, 45,
46, 47, 53, 61, 70, 72,
76, 79, 88, 89.

Grundarhús 64.

Grundarmenn 57.

Gunnarr stýrimaðr 67—70.

Hafþórr (snækollr) víkingr
21.

Haleyri 86.

Halli = Eyglu-Halli.

Haraldr hinn hárfagri 1, 27.

Hámundr heljarskinn 28.

Hávarðr ór Þorvaldsdal 87,
88. 61.

Heðinn ór Heðinsfirði 80,
61, 67.

Heðinsfjörðr 80.

Heklu-Skeggi 35, 38, 58, 62.

Helgi hinn magri 28, 87.

Hella, bær á Galmarströnd
31.

Herröðr jarl á Gautlandi
15, 27.

Hetland 27.

Hof í Svarfaðardal 29, 35,
36, 42. 46, 55, 59, 68,
68, 79, 84, 85, 88.

Holt hit ytra í Svarfaðar-
dal 66.

Holtsdalr í Eyjafj.s. 66.

Hrafn Karlsson 90.

Hrafnsstaðir, bær í Svarf-
aðardal 90.

Hranarek 37.

Hrani í Birnunesi 37, 38.

Hraun, bær í Svarfaðardal
8l.

Hrísey (á Eyjafirði) 29.

Hróðgeirr hinn hvíti Hrapps-
son 29. |

A nefglita 31, 88, 49,

Hrólfr frá Ánu 28.
Hrólfr Helgason hins magra
28. 7*

100

Hyltinganaust í Svarfaðar-
dal 71.

Hæringsstaðir, bær í Svarf-
aðardal öl.

mgr á Hæringsstöðum

Höskuldr lögmaðr 30, 81,
88, 58.

Höskuldsstaðir, bær í Svarf-
aðardal 80, 42.

Ingibjörg Herröðardóttir
kona Þorsteins svarfaðar
17, 28, 84, Q7.

Ingjaldr Helgason hins
magra 28.

Ingunn Helgadóttir hins
magra 28

Írar 28, 87.

Írland 28, 87, 88.

Ísland 27, 33, 89, 88, 84.

Íslendingr (skip) 35.

Járnbarði (skip) 8.

Kambr, örnefni i Svarfað-
ardal ðl.

Karl (ómáli síðar kallaðr)
hinn ungi 78—90.

Karl hinn rauði
son svarfaðar 26, 27, 81
84, 85, 40, 41, 44—51,
65—-72.

Karlsá, bær í Svarfaðardal

29, 71.
Karlsstaðir, bær í Óláfa-
firði 90.

Þorsteins

NÖFN.

Klaufabrekkur (-brekka),
bær í Svarfaðardal 44,

52, 89.

Klaufahlíð, örnefni í Svarf-
aðardal 51.

Klanfanes 44.

Klaufi beggvir Snækollsson
88, 85, 86—45, 47—60,
62, 68, 69, 89, 90.

Kolbeinn Sigmundsson, land-
námsmaðr í Kolbeinsdal
44, 48, BO.

Kolbeinsáróss 81.

Kolbeinsey 50.

Kristnes, bær í Eyjafirði 28.

Kristr 28.

Fa í Svarfaðardal

Kumlateigr í Svarfaðardal

Kötlufjall 87.

Ljótólfr goði Álreksson 29
—32, 35, 42—5B1, 54, 56,
58—68, 70—72, 74, "75,
78—81, 84, 85—90.

Ljótr hinn bleiki berserkr
7, 8, 10—18, 15, 20, 29,
25, 26, 88.

Ljótr Ljótólfsson — Valla-
Ljótr.

Melar, bær í Svarfaðardal
48, 44.

Melshöfði, höfði austanvert
við Svarfaðardalsárós ál.

Miðfjarðar-Skeggi 32.

Moldi, berserkr 17, 18, 19,
20, 21, 22.

Möðruvellir í Eyjafirði 69.

Möðruvellir, bær í Skíða-
dal 66, 77.

Nafarsdalr, örnefni 59.

Naumudalr 1, 15, 25, 26.

Niðaróss (Trondhjem) í
Noregi 88, 39.

Noregr 1, 23, 24, 27, 41, 86.

Orkneyjar 27.

Óláfr Ásgeirsson völubrjótr
39, 45, 59, 69.

Óláfr (bekkr) ór Óláfsfirði
30, 68.

Óláfsfjörðr 30, 68.

Ósland, bær í Skagafirði
42.

Bagnhildr
63, 90.
Bauðr, sænskr maðr 86.

Ljótólfsdóttir

Sandvík í Múlas. 29.
Siglufjörðr 30, 62.
Siglunes 80:

Sigríðr Klaufa systir 383,
8ð, 44, 46, 54, 57, 68.
Sigurðr Bjarnarson ór Teigs-

fjalli 48.
Skagafjörðr 42, 81.
Skeggjastaðir, bær í Svarf-
aðarðal 81.

NÖFN. 191

Skeggi — Miðfjarðar-
Skeggi.

Skinna-Björn 329.

Skíðadalr 66, 77.

Skíði 42, 43, 45, 60, 62, 66,
68, 71, 79, T7T—79, 89,
87, 88.

Skorðumýrr, örnefni í Svarf-
aðardal 35, 64.

Skútaðar-Skeggi 82.

Snækollr Ljótsson ( = Haf-
þórr snækollr) víkingr
27, 88. |

Sólskel í Noregi 89.

Stafshóll, bær í Deildardal
í Skagafirði 80.

Steindyrr, bær í Svarfaðar-
dal 32, 35, 62.

Strönd == Upsaströnd 50, 686.

Suðreyjar 28.

Suðrríki = Svíaríki 88.

Svarfaðardalr 31, 59.

Svarfaðardalsárósa 67, 84,
88.

Svarfdælir 91.

Svarthöfðasteinar, örnefni á
Siglunesi 30.

Svarthöfði 30.

Svarthöfði Heðinsson 30, 61,
67, 70, 71,

Svíasker (við Gautland) 7.

Svíþjóð 14, 86.

Teigarhöfði, örnefni í Svarf-
aðardal 49—50.

102

NOFN.

Teigsfjall í Svarfaðardal 48.
Tungugerði, örnefni í Svarf-
aðardal 72.

Uni (Unason) 80, 42, 44,
48, 49, 50.

Upsar, bær á Upsaströnd
61, 62, 67, 68, 742, 79,
84, 85, 88—90.

Urðarhús (= Urðir), bær í
Svarfaðardal 50.

Urðamenn 90.

Urðir (= Urðarhús), bær í
Svarfaðardal 90.

Valla-Ljótr Ljótólfsson 90.
Vatnsdalr, afðalr 32.
Vatnsdalsá 48.
Vatnsdalshólar 32.
Vellir, bær í Svarfaðardal
90.
Vermundr Óláfsson bekks
„80, 61, 68.
Víðihólar 882.
Vigfús Hávarðsson 37.

Yngvildarstaðir (nú Ing-
varastaðir eða Ingvarir),
bær í Svarfaðardal 90.

Yngvildr fögrkinn 32, 45, 46,
48—50, 52—54, 68, 65,
66, 68, 71, 77—79, 81,
82, 84—86, 88, 89.

Yngvildr Karlsdóttir unga
90.

BÞingavað 80.

Dorgerðr kona Karla hins
rauða 70, 72.

Þorgils mjöksiglandi 90.

Þorgnýr hersir í Naumu-
dölum 1, 5—7, 15, 25—
26.

Þorgnýr hinn grá á Óslandi
42, 49.

Þorgrímr Karls son hins
rauða 76.

' Þorkatla hin gamla 37.

Þorkell Skeggjason 31.

„ Þorkell Skíðason 66, 72, 78.

Þorleifr Ásgeirs son jarls
skáld 82, 52, 54, 56, 57.

Þorsteinn Karls son hins
rauða "76.

Þorsteinn svörfuðr 1—36,
88, 39, 41. 44, 45, 50,
61.

Þorvaldr Hávarðsson 87.

Þorvaldr Karls son hins
rauða 77.

Þorvaldsdalr, dalr í KEyja-
firði 37 —38.

Þórarinn á Hellu 87.

Þórarna eða Goðrún Dor-
steinsdóttir svarfaðar 26,
27, 38.

Þórðr fangari 35, 86.

Þórðr gapa 46.

Þórðr Óláfsson bekks 30,
61, 68.

NÖFN. 108

Þórdís Guðmundsdóttir hins Þórr (guðinn) 28.

ríka 62. Drándheimr í Noregi 82,
Þórhildr skinna-Bjarnar- 89, 81, 85.

dóttir, kona Ásgeirs rauð-

feldar 82, 46. Ögmundr Höskuldsson 30,
Þórólfr Dorgnýsson hersis 31, 41, 45, 58, 61, 68,

1—6, 11, 19—16, 24. 67, 70, 71.

Þórólfr Þorsteinsson svarf- Örn húskarl 88.
aðar 24, 26, 27.

Digitized by Google

(.
4
það

PR A

-- sa11V239 39 AVW SJOOG TIV

3SNIWOH
LQOld3d NvVOT
1091 UDW 707 $mmO|
INIWIHVdJG NOLLVINDAII —Naniaa

SERÐAAL LIBRARY - U.C. BERKELEY

B00024U8Ub1

mu '